Македонските државјани, кои се меѓу најбројните странски работници во Хрватска,ќе бидат опфатени со новиот Правилник за престој. Овој документ воведува строги стандарди за „хумано сместување“, задолжителни здравствени прегледи и заштита на платите од превисоки наемнини.
Според државната секретарка во хрватското МВР, Ирена Петријевчанин, во текот на 2026 година најмногу работни дозволи добиле државјаните на Босна и Херцеговина, а веднаш по нив следуваат работниците од Филипините, Непал, Србија и Северна Македонија. Новите правила, кои стапуваат во сила осум дена по објавувањето во Службен весник (Народни новини), имаат цел да го спречат искористувањето на работната сила и да обезбедат соодветни услови за живот на над 105.000 странци со важечки дозволи во земјата.
Строги стандарди за сместување и квадратура
Правилникот детално ги пропишува минималните услови за престој. Работодавачите отсега се обврзани да обезбедат најмалку 14 квадратни метри простор за еден работник, додека за секое следно лице површината мора да се зголеми за дополнителни шест квадрати. Во куќите е поставен лимит од најмногу десет работници на секои 150 квадрати, додека во становите од 56 квадратни метри можат да престојуваат најмногу осум лица. Работодавачите мора да гарантираат дека просторот има функционални електрични и водоводни инсталации, соодветен санитарен јазол, како и целосно одвоени простории за спиење и за подготовка на храна.
Финансиска заштита и ограничување на наемнината
За да се спречи неоснованото одземање на заработката, доколку работодавачот го обезбедува сместувањето, износот за закупнина не смее да надминува 30 отсто од нето-платата на работникот. Овој износ не смее автоматски да се запира од платата без јасна документација и оверен договор за закуп или изјава од сопственикот на недвижноста. Со новиот образец „17а“, работодавачите под кривична и материјална одговорност ја потврдуваат точноста на податоците за условите во кои престојува работникот.
Задолжителни здравствени контроли
Важен дел од новите прописи се однесува на јавното здравје. Странските работници уште при првото поднесување барање за дозвола за престој и работа мора да приложат доказ за извршен здравствен преглед, статус на вакцинација и општа здравствена состојба. Овие прегледи се спроведуваат во жупаниските заводи за јавно здравство или во Хрватскиот завод за јавно здравство (ХЗЈЗ), а потврдата се издава на новиот образец „18а“. Целта на овие мерки е да се спречат епидемиолошките ризици, дури и за оние кои планираат престој пократок од три години.
Контекст и претходни неправилности
Одлуката за носење на овој правилник следува по засилените инспекциски надзори со кои беа откриени повеќе од десет илјади неправилности. Најголем дел од прекршоците се регистрирани во секторите угостителство и градежништво, каде што се наплатени милионски казни за непријавена работа и за непочитување на заштитата при работа.
Во Хрватска во моментов најголем број дозволи се издадени токму за секторите туризам и градежништво, а законските измени овозможуваат овие дозволи да важат три години, со право на работа од девет месеци во континуитет во рамките на тој период.