САД започнаа напади врз јужен Иран како тест на седумнеделното примирје, откако двете страни ги намалија надежите за непосреден мировен договор дури и кога преговарачите од Техеран започнаа нови разговори во Катар.
Американските сили ги таргетираа местата за лансирање ракети и бродовите што се обидуваа да постават мини, соопшти во вторникот американската централна команда (Центком), но нагласи дека нападите не укажуваат дека прекинот на огнот со Иран е завршен.
Центком „продолжува да ги брани нашите сили додека користи воздржаност за време на тековното примирје“, рече капетанот на морнарицата Тим Хокинс, кој ја окарактеризира акцијата како „дефанзивна“.
Во Иран, новинската веб-страница Табнак, за која се верува дека е блиска до поранешниот шеф на Револуционерната гарда Мохсен Резаи, идентификуваше четворица мртви војници на гардата за кои рече дека биле убиени во американските напади врз бродови. Иранската државна телевизија одделно објави експлозии околу Бандар Абас, град на Ормускиот теснец каде што се наоѓа воено пристаниште и аеродром со двојна намена. Иранската државна новинска агенција Мехр подоцна соопшти дека ситуацијата е „целосно под контрола“ и дека нема причина жителите да се грижат.
Нападите – вторите големи напади за време на седумнеделното примирје – се случија откако Мохамед Багер Галибаф, претседателот на иранскиот парламент, предводеше делегација преговарачи во Катар. Локалните медиуми објавија дека меѓу групата биле и министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, и гувернерот на централната банка, Абдолнасер Хемати.
Присуството на Хемати ги поттикна шпекулациите дека разговорите ќе се фокусираат на ослободување на замрзнатите ирански средства. Договорот што моментално е во преговори со САД, наводно, би овозможил Вашингтон да се согласи да одмрзне дел од иранските средства што се чуваат во банки надвор од Иран – вклучувајќи го и Катар.
Трамп се соочи со критики од лојалистите во неговата партија поради извештаите дека милијарди долари замрзнати средства би можеле да му бидат ставени на располагање на Техеран, при што висок републиканец рече дека објавените детали од мировниот договор изгледаат премногу блиску до нуклеарниот договор постигнат во 2015 година од администрацијата на Обама, од кој Трамп се повлече.
Меморандумот за разбирање што се преговара наводно би го вратил комерцијалниот превоз преку Ормускиот теснец, но нема да вклучува преговори за какви било нуклеарни прашања. Разговорите за нуклеарната програма на Иран потоа би се одржале во рок од 30 до 60 дена по постигнувањето на каков било договор.
Трамп изјави дека неговата клучна цел во војната е да го спречи Иран да развие нуклеарно оружје со својот високо збогатен ураниум и е под зголемен притисок почетниот договор да содржи обврска од Иран да ги отстрани своите залихи.
Во понеделникот тој се чини дека понуди отстапка на Техеран, објавувајќи во објава на социјалните медиуми дека збогатениот ураниум што се чува во Иран може да биде „уништен“ во земјата, во процес надгледуван од меѓународна нуклеарна агенција.
Судбината на залихите на високо збогатен ураниум на Иран беше главна пречка во различните рунди преговори меѓу Вашингтон и Техеран. Во претходните рунди разговори со САД, Иран изјави дека е подготвен да ја разреди чистотата на својот збогатен ураниум, но нема да дозволи префрлање на залихите ниту во САД ниту во Русија.
Експертите велат дека објавата на Трамп во понеделникот би можела да претставува голем компромис од страна на американскиот претседател, бидејќи преговорите се чинеше дека се забавија по напливот на дипломатски активности во текот на викендот.
Повторното отворање на Ормускиот теснец стана итно прашање за администрацијата на Трамп, која е на неколку месеци од среднорочните избори во САД и се соочува со гнев на гласачите поради зголемените трошоци.
Во вторникот, државниот секретар, Марко Рубио, изјави дека и покрај последните американски напади врз Иран, договор е сè уште можен, додавајќи дека Ормускиот теснец ќе се отвори „на еден или друг начин“.
„Денес во Катар се водеа некои разговори, па ќе видиме дали можеме да постигнеме напредок. Мислам дека многу се зборува за специфичен текст во првичниот документ“, изјави Рубио за новинарите во Џајпур за време на официјалната посета на Индија.
Иран изјави дека идното управување со теснецот – низ кој обично тече околу една петтина од светската нафта и течен природен гас – ќе биде прашање за кое Оман и Иран треба да постигнат договор и дека би можеле да се наметнат „такси за навигациски услуги“. Во долг пост на Truth Social, Трамп рече дека разговорите со Иран одат „добро“, но предупреди на нови напади доколку не успеат. „Тоа ќе биде само одличен договор за сите или воопшто нема да има договор“, напиша тој.
Иран инсистираше дека прекинот на огнот во Либан мора да биде вклучен во меморандумот за разбирање што би довел до отворање на Ормускиот теснец од страна на Иран. (Ројтерс)