Нобеловецот Пол Кругман денес, за време на предавањето на конференцијата на Економскиот факултет во Риека, изјави дека живееме во мултиполарен свет во кој нема доминантна суперсила, туку три моќни сили: САД, Кина и ЕУ, и дека Европа сега има многу поголема автономија и способност да ја обликува својата судбина.
Познатиот американски економист и професор Пол Кругман, кој ја доби Нобеловата награда за економија во 2008 година, одржа предавање насловено како „Глобална моќ, геополитика и Европа во дигиталната ера“ во рамките на Меѓународната научна конференција „Економија на дигитална трансформација“, јави Хина.
Кругман рече дека сме во многу важен момент, бидејќи војната во Персискиот Залив завршува, а ставовите за глобалната моќ се менуваат во споредба со оние од пред неколку месеци или години.
Тој нагласи дека глобалната моќ и економијата се тесно поврзани, дека моќта во современиот свет во голема мера е одредена од економското влијание и дека повеќето војни во последниот век и половина биле одредени од тоа кој имал посилно производство, логистика, ресурси и технологија.
Ако ги погледнеме економските ресурси, рече тој, во денешниот свет постојат три големи сили: Кина, САД и ЕУ, која честопати не се однесува како суперсила, но е, ако зборуваме за нејзината економска сила. Тој продолжи дека честопати не изгледа така, делумно затоа што Европа не е држава, но верува дека Европа сè повеќе дејствува како целина, особено во областа на трговијата, а сè повеќе и во областа на безбедноста.
Тој истакна дека САД и Кина ја презедоа водечката улога во атрактивните технологии и дека, што се однесува до вештачката интелигенција, постои конкуренција помеѓу големите американски компании со нивните големи модели и многу кинески компании со нивните помали модели, а Европа навистина не учествува во ова.
Што се однесува до продуктивноста, тој оцени дека е само малку пониска во Западна Европа отколку во САД. Кругман продолжи дека војната на Блискиот Исток не помина добро за САД, кои, според него, претрпеа сериозен и понижувачки пораз, бидејќи најмоќната армија во светот се обиде да ја наметне својата волја врз многу помала сила, но не успеа, додека војната во Украина сè уште трае.
Тој верува дека американските креатори на политики, а до одреден степен и европските, имаат тенденција да мислат дека влијанието што една земја го има врз другите произлегува од нејзиниот пристап до пазарот, но многу е поважно и потешко да се компензира влијанието врз синџирот на снабдување, а последиците од затворањето на Ормускиот теснец сè уште се чувствуваат.
Тој оцени дека прашањата поврзани со синџирот на снабдување се многу поважни од пристапот до пазарот и дека кинеската индустриска доминација врши многу посилен притисок од способноста на САД да наметнуваат тарифи што го ограничуваат пристапот до американскиот пазар.
„Американското оружје се покажа како многу помалку клучно, па дури и застарено.“
Ова ги промени позициите на моќ, нагласи тој, и рационалната проценка на глобалната моќ сега би ја позиционирала Кина повисоко, а САД пониско отколку порано. Тој нагласи дека моќта не е цел на економијата и не треба да биде, и дека целта на политиката треба да биде благосостојбата на луѓето. Кругман оцени дека глобалната рамнотежа на економската и геополитичката моќ се поместила во корист на Европа.
Она што ја разликува Европа од САД и Кина, продолжи тој, е тоа што е релативно сиромашна со ресурси. Енергетската криза предизвикана од кризата во Заливот влијаеше нерамномерно на Европа бидејќи некои европски економии развија зелена енергија многу повеќе од другите, како што е Шпанија, која инвестираше многу во сончева енергија.
Тој исто така спомена дека дигиталната технологија на беспилотни летала се покажа како многу важна во војната во Украина, а војната сè уште е во тек, иако Украина не ја доби очекуваната воена поддршка од САД под Доналд Трамп. Тој оцени дека американското оружје се покажа како многу помалку клучно, па дури и позастарено, отколку што се очекуваше.
Кругман верува дека живееме во мултиполарен свет во кој нема доминантна суперсила, поради што економската продуктивност и технолошката компетентност сега се најважни. Тој рече дека се надева дека стариот западен сојуз ќе биде обновен, но и дека Европа сега има многу поголема автономија и способност да ја обликува својата судбина.
Одговарајќи на прашања, Кругман рече дека сè уште учиме за економското влијание на вештачката интелигенција. Тој рече дека постои уште поголема концентрација на богатство, која е веќе екстремно висока на самиот врв.
Можен одговор на ова, забележа Кругман, е високото оданочување на капиталот, приходите од капитал или богатството и создавањето силна мрежа за социјална сигурност. Зборувајќи за идејата за создавање Европска Силиконска Долина, тој оцени дека сега нема потреба за ова и дека е прашање дали е воопшто изводливо.