Санкционираниот од ОН Одбор за мир, кој Доналд Трамп го објави претходно оваа година за да ја води Газа, планира широко доделување правен имунитет за себе, според нацрт-резолуцијата видена од Гардијан. Нацрт-текстот, исто така, би ѝ дозволил на организацијата да добие јавен имот во Газа „бесплатно“.
Резолуцијата од четири страници, означена како „чувствителна, но некласифицирана“, обезбедува широка заштита на секој член на Одборот за мир и неговата административна подружница, канцеларијата на високиот претставник , како и на палестинските технократи, меѓународните воени сили и нерезидентните изведувачи кои се распоредени да извршуваат работа во Газа. Таа ги дефинира правните процеси од кои тие би имале имунитет како „секое апсење, притвор или судски постапки во судовите или други субјекти во Газа“.
Не е јасно дали документот се обидува да го ослободи Одборот за мир и неговите подружници од гонење во меѓународни судови, покрај потенцијалните барања во Газа.
Претседателот на Одборот за мир, Доналд Трамп, би имал право да се откаже од нечиј правен имунитет, во очекување на мнозинска поддршка од неговиот одбор за мир, се наведува во нацрт-резолуцијата од јуни 2026 година.
Седумчлениот „извршен одбор“ што го води Одборот за мир го вклучува зетот на Трамп, Џаред Кушнер; специјалниот пратеник Стив Виткоф; шефот на кабинетот на претседателот, Сузи Вајлс и неговиот советник за национална безбедност, Марко Рубио. Иако земјите ветија милијарди, повеќето сè уште не префрлиле средства за поддршка на неговата работа во Газа и не се потпишани големи договори.
Одборот за мир не одговори на конкретни прашања во врска со нацрт-резолуцијата, но еден функционер во соопштението рече: „Не постои оперативна резолуција или рамка за имунитет од типот опишан во вашите прашања… Секоја сугестија дека овој процес е дизајниран да создаде беззаконие или неказнивост е погрешна, заведувачка и го доведува проблемот целосно наопаку.“
Службеникот додаде дека „сугестијата дека претседателот ќе има улога во воспоставувањето или откажувањето од имунитетот во Газа [е] категорично лажна“ и дека „Одборот ќе обезбеди сите вработени, изведувачи и учесници да го следат важечкиот закон и да работат според јасни правила, надзор и механизми за одговорност“. Службеникот не објасни што би претставувал надзорот и одговорноста.
Николај Младенов, бугарски дипломат кој служи како висок претставник на Одборот за мир за Газа, оваа недела се состана во Каиро со палестинските администратори избрани од Одборот за мир за управување со Газа. Дискусиите се фокусираа на рафинирање на рамката за работата на групата на територијата, според едно лице запознаено со агендата. Потенцијалната резолуција за имунитет насловена како „РЕЗОЛУЦИЈА БР. 2026/3“ не е споделена со палестинската страна, рече лицето.
„Без надворешен надзор“
Шест адвокати специјализирани за американско договорно право и меѓународни вооружени конфликти ја разгледаа нацрт-резолуцијата за Гардијан.Доколку резолуцијата стапи во сила, рекоа тие, не е јасно како службениците на Одборот за мир, војниците и изведувачите ќе бидат одговорни доколку има пукања или несреќи што влијаат врз жителите на Газа, па дури и како групата би можела да ги реши рутинските спорови околу бизнисот или користењето на земјиштето таму.
Напорите за реконструкција предводени од САД во Ирак и Авганистан честопати беа оптоварени со контроверзии за корупција или случаи на цивилни смртни случаи или злоупотреба од страна на американски изведувачи, вклучувајќи ги и оние што работат за Блеквотер и КБР, кои оттогаш се соочија со судски спорови во американските судови. Секој обид за реконструкција во Газа би можел да се соочи со слични предизвици.
„Изгледа како обид да се ослободи одборот и целиот негов персонал од одговорност за потенцијални законски прекршувања“, рече Емили Шефер Омер-Ман, експерт за спорови за меѓународно хуманитарно право во израелските, американските и странските судови.
Неколку адвокати, вклучувајќи го и Омер-Ман, посочија на специфичните ризици поврзани со член 7 од нацрт-резолуцијата, насловен како „Одговорност/Побарувања од трети страни“, кој утврдува систем за Одборот за мир да разгледува и одлучува за какви било барања за „загуба или штета на имот и за телесни повреди, болест или смрт“ што произлегуваат од неговата работа во Газа.
„Тие во основа велат дека нема надворешен надзор, вклучително и применливото меѓународно право во врска со окупацијата“, рече Нура Еракат, професор по меѓународно право на Универзитетот Рутгерс. „Тоа создава правен систем сам по себе“.
Изведувачите, исто така, инсистираа на јасност во врска со правната заштита што се нуди за потенцијална работа во Газа, каде што мировниот одбор поддржан од Трамп побара понуди за отстранување на урнатини, безбедносни работи и огромни напори за реконструкција предвидени таму. Зетот на Трамп, Џаред Кушнер, го опиша трансформирањето на крајбрежната територија во место на луксузни одморалишта, високотехнолошки градови и регионални деловни центри.
Законите што ги регулираат меѓународните изведувачи и воените сили обично се наведени во „договори за статус на силите“ меѓу земјите, но не постои таков документ за Газа. Американските изведувачи можат да бидат предмет на американскиот закон за одредени кривични дела дури и ако работат во странство.
„Мислам дека секоја компанија би сакала многу јасна правна рамка“, рече Даг Брукс, заслужен претседател на Меѓународното здружение за стабилизациски операции. „Постојат прашања за одговорност за кои секоја сериозна американска компанија би сакала да биде јасна“.
Израелските власти не сакаат да преговараат за договор за статусот на силите во Газа, бидејќи Израел не сака да ја признае Газа како држава, рече еден американски изведувач на безбедносни работи.
„Тоа е доста важно за политичко и правно покритие и осигурување“, рече изведувачот. „На луѓето од Газа им дава јасност и удобност околу тоа како ќе бидат третирани и ќе се однесуваат изведувачите со кои можат да соработуваат“.
Бесплатни објекти за Одборот за мир
Во последниот дел од нацрт-резолуцијата на Одборот за мир, насловен како „Простории на Одборот за мир, ОХР и ИСФ“, се вели дека на групата „ќе ѝ бидат обезбедени, бесплатно, јавни простории и објекти потребни за извршување на мисиите во Газа“.
Правните експерти велат дека оваа единствена фраза би можела да отвори врата за нелегална конфискација на палестински имот. Не е јасно која група – Израел, Хамас или Палестинската власт – би била одговорна за „обезбедување“ на Одборот за мир со објекти и под кои услови.
Одборот за мир планира да изгради база за меѓународна воена сила, како и логистички центри за напојување на своите операции таму, според изведувачите вклучени во процесот. Меѓународните сили имаат за цел да помогнат во разоружувањето на Хамас, што е клучен чекор во мировниот план на Трамп. Израел одби да продолжи со чекорите наведени во договорот за прекин на огнот од ноември 2025 година, доколку Хамас продолжи да носи оружје.
„Со еднострано прогласување на овластувањето за запленување на палестинско земјиште, имот и згради за нивна сопствена употреба без согласност, надомест или пренасочување, Одборот за мир зема страница од репресивниот прирачник на Израел“, рече Омар Шакир, извршен директор на „Зора“, непрофитна организација посветена на истражување на влијанијата на американската надворешна политика на Блискиот Исток.
„Далеку од тоа да сигнализира крај на геноцидот, апартхејдот и окупацијата, овој документ сугерира зацврстување на некои од неговите најгрди карактеристики. Ова ризикува не само соучество, туку и директно извршување на тешки злоупотреби.“
Неколку адвокати покренаа прашања за законското овластување на Одборот за мир да преземе контрола врз јавните објекти и простории.
„Доколку немаат договор за статус на сили со Израел, тогаш не е јасно какви би биле законските овластувања на одборот“, рече Бред Паркер, заменик-директор за политика во Центарот за уставни права.
Советот за безбедност на ОН го овласти Одборот за мир да ја надгледува администрацијата на Газа до 31 декември 2027 година. Повелбата на ООН им дава на своите дипломати и организации специфична правна заштита за работата што ја вршат во име на мисиите на ОН во странство. Јазикот во нацрт-резолуцијата на Одборот за мир се чини дека се потпира на тие постоечки рамки, кои вклучуваат заштита од апсење или притворање на дипломати на ОН за време на службена работа, како и одземање на имот на ОН. Не е јасно дали Одборот за мир би можел да ги искористи имунитетите на ОН за сопствена заштита.
Нацртот вели дека резолуцијата ќе стапи на сила по потпишувањето на Младенов. Одборот за мир не одговори на прашањата за тоа кои дополнителни страни, доколку ги има, ќе ја потпишат својата сеопфатна резолуција.
„Колку е вреден овој документ ако тие се единствените што го потпишуваат?“, праша Шакир.(Гардијан)