Наскоро граѓаните ќе видат како изгледа криминален закон. Нема да дозволиме изборна кражба.10.000 амандмани спремни“, вака напиша попладнево пратседателот на СДСМ и пратеник Венко Филипче објавувајќи фотографија од кабинетот на координаторот на пратеничката група Оливер Спасовски.
Предложените измени на Изборниот законик, дел од Реформската агенда, се соочуваат со сериозна собраниска блокада од страна на СДСМ и Левица, објави 4news.mk Клучните спорови се однесуваат на моделот за државно финансирање на кампањите, кој се смета за дискриминаторски, и на безбедносните ризици од воведувањето електронско гласање за дијаспората.
Процесот на реформирање на изборното законодавство, кој се одвиваше во рамките на работна група при Министерството за правда, кулминираше со тензии и отсуство на меѓупартиски консензус. Иако ВМРО-ДПМНЕ, Вреди, ЗНАМ и ДУИ го поддржаа предлогот, опозициските партии СДСМ и Левица најавија блокада. СДСМ, предводен од Венко Филипче, го бојкотираше процесот уште пред два месеци поради укинувањето на техничката влада, додека Левица, предводена од Димитар Апасиев, тврди дека предложените решенија се парцијални и дискриминаторски. Според Апасиев, работната група не успеала да затвори пет клучни прашања, вклучувајќи ги условите за независни кандидати, електронското гласање и финансирањето на кампањите.
Централна точка на конфликтот е членот 76-д, кој ја регулира распределбата на буџетските средства за политичко рекламирање. Антонијо Милошоски од ВМРО-ДПМНЕ тврди дека бил постигнат компромис за распределба по моделот 42-42-8-5-3, но Левица одби да го потпише предлогот, барајќи еднакви услови за сите. Предложениот модел предвидува:
42% за двете најголеми партии од власта (ВМРО-ДПМНЕ, Вреди/ЗНАМ).
42% за двете најголеми опозициски партии (СДСМ, ДУИ).
8% за партиите со пратенички групи кои не се меѓу четирите најголеми (Левица).
5% за партиите без пратенички групи.
3% за вонпарламентарните партии и независните кандидати.
Апасиев најави иницијатива до Уставниот суд за оценување на уставноста на овој член, тврдејќи дека сегашната формула ја маргинализира неговата партија.
Воведувањето на електронско гласање за македонските државјани во странство е една од најконтроверзните новини. СДСМ изрази сериозна загриженост дека овој систем, кој треба да се спроведува преку Државната изборна комисија (ДИК), отвора простор за изборни манипулации и кражби, слично на периодот пред 2015 година. Венко Филипче истакна дека отсуството на строги проверки на идентитетот при електронското гласање го загрозува интегритетот на изборниот процес. Власта, од друга страна, тврди дека овие измени се неопходни за исполнување на обврските од Реформската агенда и препораките на ОБСЕ/ОДИХР, со цел модернизација на изборниот систем.
Со оглед на тоа што предлогот е доставен во Собранието по итна постапка, опозицијата најави користење на сите расположливи парламентарни механизми за спречување на неговото усвојување. Димитар Апасиев јасно порача дека Левица нема да дозволи „насилно“ туркање на законот доколку не се отстранат спорните одредби. Антонијо Милошоски се обиде да ја смири ситуацијата со најава дека членот 76-д ќе биде изземен од првичниот предлог, оставајќи простор Левица да поднесе амандман кој владејачкото мнозинство би го поддржало, но овој потег засега не ја намали решителноста на опозицијата за блокада.
Овој политички ќор-сокак директно влијае на роковите поставени од Реформската агенда, чие исполнување е клучно за евроинтегративниот пат на државата. Неможноста да се постигне консензус за прашања како што се една изборна единица, условите за независни кандидати и финансирањето, покажува длабока поларизација во македонското општество. Доколку законот не биде усвоен, тоа би можело да предизвика негативни оценки од меѓународните партнери, додека неговото усвојување со тесно мнозинство, без опозицијата, дополнително би ја продлабочило недовербата во изборниот процес пред следните парламентарни избори.