Поранешниот левичарски премиер на Грција, Алексис Ципрас, во вторникот формираше нова партија за која се надева дека ќе ја обедини расцепканата опозиција во земјата, во услови на национална фрустрација поради политичкиот естаблишмент и неговата корупција.
Ципрас, кој ја загуби власта во 2019 година, доби меѓународна слава како лидер на радикалната партија Сириза, која се соочи со Брисел и Берлин во рунди на ризичен спор на врвот на должничката криза во еврозоната.
Оттогаш, политиката на земјата е доминирана од конзервативната партија Нова демократија на премиерот Киријакос Мицотакис. Убедливо водејќи на анкетите, се очекува тој да распише избори пред летото 2027 година, а Ципрас се претставува како потенцијален предизвикувач.
Непредвидливиот, 51-годишен Ципрас ја претстави својата нова партија „ЕЛАС“ како потег за обединување на левицата надвор од неговата оригинална база на крајната левица, иако тој – донекаде контроверзно – го зеде името од армијата на комунистичкото движење на отпорот во Втората светска војна.
Тој го откри својот нов проект во 40-минутен говор во центарот на Атина, со осветлениот Акропол како позадина, поздравувајќи илјадници поддржувачи како „другари“ и „пријатели“.
„Нашата денешна декларација го означува почетокот на нов колективен напор за создавање широк прогресивен сојуз“, рече тој, додавајќи дека новата партија ќе ги прифати „радикалната левица, социјалдемократијата и политичката екологија“.
Обидот на Ципрас да се врати на политичката фронтова линија доаѓа во време кога анкета по анкета открива длабоко незадоволство на Грците од состојбата на нацијата.
Нелагодноста е влошена од низа големи скандали: несоодветниот одговор на владата на најсмртоносната железничка несреќа во земјата; шпионски софтвер пронајден на телефоните на голем број политичари и новинари; и масовна измама поврзана со земјоделските фондови на ЕУ.
Сепак, горчината поради злоупотребата не ја зајакна опозицијата. „Нова демократија остана на првото место многу долго време, но нејзините бројки во анкетите всушност се на историски ниско ниво. Во исто време, нема очигледни сили способни да ја оспорат нејзината доминација“, рече Анџелос Серијатос, раководител на одделот за политички и социјални истражувања во агенцијата за анкети Прората.
Серијатос додаде дека е сè поневеројатно Нова демократија да формира мнозинска влада во првиот или вториот круг од изборите.
Петрос Јоанидис, извршен директор на истражувачката група „За луѓе“, рече: „Првиот приоритет на Ципрас ќе биде да ја собере левичарската база, која се подели на неколку фракции откако тој си замина, а потоа да се обиде да се допадне на поширока публика“.
Неколку пратеници од Сириза – и партијата Нова левица што се отцепи од неа – веќе поднесоа оставки или се очекува тоа да го сторат наскоро за да му се придружат на Ципрас.
Името на партијата што синоќа го објави Алексис Ципрас е Грчка левичарска алијанса. Поедноставно: ЕЛАС. Реакциите во Грција се во спектарот помеѓу „неочекувано“ и „шокантно“.
Ова првично се однесува на начинот на кој беше објавено името, бидејќи беше искористено видео со одбројување додека едно насмеано девојче, 10-годишната Ира, му подаде на Алексис Ципрас плик со името на новата политичка формација. Сепак, се однесува и на логото на партијата кое (како што најави Алексис Ципрас) ги содржи сината (на Грција) и црвената (на борбите) со црвена ѕвезда што ја заменува „Алфа“ од „ЕЛАС“.
Она што оние што се собраа на собирот на плоштадот Тисио веднаш го сфатија е дека името ЕЛАС е особено функционално: Неговиот двосложен, познат и звучен карактер, бидејќи звучно се совпаѓа и со името на земјата, му овозможи лесно веднаш да стане слоган и веднаш да биде репродуцирано од илјадниците собрани, пишува порталот „24/7 њуз“.
Едно е сигурно за името Грчка левичарска алијанса (ЕЛАС): Ќе се дискутира!
Создавајќи – навистина – интензивна бучава и политички тензии и реакции, од сите полови на политичкиот систем. Исто така, јасно е дека секоја страна ќе се обиде да даде свое политичко толкување на изборот на Алексис Ципрас и неговиот персонал.
Ова веќе стана јасно од првата реакција на Нова демократија. Во соопштението од владејачката партија се тврди дека „г-дин Ципрас, од името на неговата партија до неговите ‘откриени’ ветувања и неговата токсична реторика, сака да ја врати Грција многу децении назад“.
Што значи дека во палатата Максимос (седиштето на владата, н.з.) – и не го кажаа директно – тие избраа да ја сведат „Грчката левичарска коалиција“ на акронимот Грчка народноослободителна армија за време на периодот на Националниот отпор.
Слично толкување се чини дека направи и ПАСОК. Во соопштението на главната опозициска партија се забележува дека „откривањето на приватната партија на Ципрас, наречена ЕЛАС, докажа колку е старо она што со месеци широко се рекламираше како ‘ново’“.
Името веројатно ќе предизвика реакции дури и во рамките на традиционалната левица. ККЕ не издаде официјално соопштение до синоќа. Сепак, медиумите на партијата се повикуваат на името, забележувајќи дека изборот е „обид за проневера“ од страна на поранешниот премиер, додека Алексис Ципрас е обвинет за „негова класна политика во корист на капиталот“.
Ако се набљудува говорот на Алексис Ципрас на митингот на плоштадот Тисио во ретроспектива, може да се препознае дека тој ја подготвил големата публика за објавата што следеше.
Поранешниот премиер, меѓу другото, истакна дека „ние го носиме наследството на големите струи на прогресивното движење. На ЕАМ на Националниот отпор, ПАСОК од првите години на промените и СИРИЗА од првата левица“.
Индикативно е дека основниот предлог за прераспределба на економските позиции на Грчката левичарска коалиција е таканаречениот „патриотски придонес“. Форма на вонредно оданочување на (многу) големо богатство.
Иако изборот на името ЕЛАС од страна на Алексис Ципрас ќе биде во вестите денес, вчерашниот митинг на плоштадот Тисио имаше и други важни карактеристики.
Првата беше основачката декларација на партијата. Текст што ќе претставува еден вид „договор“ помеѓу поранешниот премиер и граѓаните што ќе го потпишат. Со лесен процес бидејќи можноста за потпишување е обезбедена на веб-страницата на новата партија.
Вториот е „семиолошкиот“ политички дискурс што го емитува Алексис Ципрас. Поранешниот премиер ги сумираше политичките принципи и позиции на новата партија во седум специфични обврски што ќе ја формираат основата за барањето за управување со земјата.
Ципрас ја презентираше основачката декларација на светот, ветувајќи дека овој текст е „Компас за Нова Грција. Компас кон нова визија. Демократски план за 21. век“. Тој зборуваше за „морална револуција“ што ѝ е потребна на земјата. Тој зборуваше, како и во презентациите на својата книга, за „нов патриотизам, неразделно поврзан со социјалната правда. Патриотизам што ја брани демократијата и нејзиното продлабочување во сите области на моќта и општеството“. (Н.В.)