Монако – Описот на Француската ривиера од англискиот раскажувач и драматург Сомерсет Мом како „сончево место за сомнителни луѓе“ денес се чини посоодветен од кога било за Монако, мала енклава на милијардери сместена помеѓу Франција и Медитеранот. Експлозијата на пакет-бомба што ги повреди украинскиот тајкун Вадим Јермолаев, неговиот наводен партнер и нивниот син ги потресе жителите.
Три дена по нападот, работниците ја поправаа влезната врата од елегантната станбена зграда „Сан Палас“, каде што Јермолаев веруваше дека нашол безбедно засолниште откако украинската влада го стави под санкции, објавува „Тајмс“.
Детали за нападот и состојбата на жртвите
Соседите на мирната улица „Реверен-Пер-Луј-Фрола“, која гледа кон Медитеранот, сè уште се видливо потресени. Експлозијата ги повреди 58-годишниот Јермолаев, 46-годишната Ана Насобина и нивниот 13-годишен син. Силвано Иполито, кој живее во соседството, истрчал по скалите штом ја слушнал експлозијата и ја нашол жената жртва – најтешко повредената – облеана во крв.
„На почетокот мислев дека е мртва. Беше во ужасна состојба, никогаш не сум видел нешто слично. Потоа забележав дека градите ѝ се движат. Мојата сопруга е лекарка од итна помош и веднаш ѝ пружи прва помош“, рече тој. На жената наводно ѝ се ампутирани двете нозе и е на интензивна нега.
„Состојбата на лицето кое било во критична состојба не е стабилизирана и нејзиниот живот е сè уште во опасност“, изјави јавниот обвинител на Монако, Стефан Тибо, во среда попладне. Тинејџерката претрпела полесни повреди и ја испрашуваат истражителите, додека Јермолаев останува во болница во Ница.
Истрага и потрага по осомничениот
Обвинителството на кнежевството во петокот објави дека истрагата го идентификувала главниот осомничен за бомбашкиот напад. Заменик-државниот обвинител на Монега им изјави на новинарите дека 39-годишната Анастасија Березовска е осомничена за „преправање во маж“ и дека веројатно не дејствувала сама.
Интерпол издаде црвена потерница по Березовски. Осомничената зборува германски и се бара за обид за убиство, поставување експлозивна направа на јавен пат со криминална намера и злосторничко здружување.
Истражителите веруваат дека таа го оставила пакетот во лобито на мала станбена зграда, по што експлозијата се случила кратко потоа. Додека полицијата продолжува да ја бара, истражителите се обидуваат да го утврдат и идентитетот на нејзините можни соучесници.
Кои се жртвите?
Главен дом на Вадим Јермолаев во последните неколку години е неговиот стан во Сан Палас, четирикатна зграда од 1920-тите со бели капаци. Тој е под санкции на украинската влада од 2023 година. Ана Насобина живее во Лондон, каде што поседува имот вреден 8 милиони фунти (9,3 милиони евра) во близина на Холанд Парк.
Извор запознаен со семејството рекол дека таа живеела таму со својот син и дека Јермолаев редовно поминувал време со нив. Таа е по потекло од регионот Дњепропетровск во Украина, каде што нејзиниот татко Олександр бил прв заменик државен обвинител.
Во 2016 година, таа го основала Клуб Еклектик со уште три жени, кој се опишува како „приватно друштво за љубители на уметноста на живеењето“, а од 2023 година е директорка на Wycombe Square Investments, компанија регистрирана во Обединетото Кралство. Првичните извештаи сугерираа дека жртвата била 56-годишната сопруга на Јермолаев, Ана, но таа го негираше ова, а подоцна беше потврдено дека станува збор за Насобина.
Можни мотиви за нападот
Истражителите веруваат дека украинската безбедносна служба можеби го организирала нападот врз Јермолаев, пишува францускиот весник Le Figaro. Причината се неговите деловни активности на Крим окупиран од Русија и наводното плаќање даноци на Москва. Јермолаев ги негира сите обвиненија и ја осуди руската инвазија.
Исто така, постојат шпекулации дека Јермолаев, кој доби кипарско државјанство во 2018 година, можеби бил цел поради неговата поврзаност со наводната измама. Имено, неговиот друг син Артур беше уапсен на Кипар минатата година и екстрадиран во Естонија под обвинение за основање криминална организација која се занимавала со телефонски измами. Тој склучил договор, добил условна казна, платил 8,5 милиони евра и набрзо ја напуштил Естонија.
Репутацијата на безбедно засолниште е разнишана
Нападот ги шокираше жителите. „Сите бевме шокирани бидејќи Монако се смета за едно од најбезбедните места во светот. Ако украинската војна доаѓа тука, тоа не е добро, но верувам дека е изолиран инцидент“, рече соседката Луиз (30).
Друг сосед, Роберт (45), додаде: „Откако започна војната во Украина, многу Украинци се преселија тука. Во Монако, ако сте богати, властите не им поставуваат премногу прашања на странските жители за потеклото на нивното богатство, но мислам дека ќе мора да бидат построги во иднина.“
Повеќе од 38.000 луѓе живеат во даночниот рај. Три четвртини се богати странци, а дури и скромните станови чинат повеќе од два милиони фунти (2,4 милиони евра).
Мил (50), Бугарин кој живее во Дубаи и престојува кај пријатели во Монако, рече: „Мислев дека ја оставам опасноста зад себе, но се чини дека и овде се случуваат лоши работи. Размислувам да се преселам. Верувам дека властите ќе сторат сè што можат за да ги заштитат луѓето. Монако зависи од својата репутација како безбедно место за привлекување милионери и милијардери.“
Безбедносен пропуст во кнежевството?
Елен Константи, француска авторка која пишувала за корупцијата во кнежевството, истакнува дека економијата на Монако се темели на два столба: отсуство на данок на доход и висока безбедност, со повеќе од 600 полицајци и камери за надзор насекаде. „Овој напад беше можен затоа што жртвата не живееше во поскапа населба, каде што безбедноста би била подобра и каде што лицето што ја поставило бомбата веројатно би било запрено“, рече таа.
Таа потсети дека убиството на најбогатата жена во Монако, Елен Пастор, во 2014 година се случило во Ница затоа што би било премногу тешко да се изврши во Монако.