Враќањето на Алексис Ципрас, поранешниот левичарски премиер во времето кога Сириза беше власт, и појавата на нови помали партии се очекува да го преобликуваат и фрагментираат грчкиот политички пејзаж пред следните национални избори.
Ципрас, кој ја водеше земјата за време на врвот на економската и должничката криза во 2015 година, помина низ вежба за ребрендирање и сега се очекува да објави нова партија во вторник 26 мај.
Тој поднесе оставка од функцијата лидер на Сириза во 2023 година по тешкиот пораз од Киријакос Мицотакис, актуелниот конзервативен премиер, а потоа се повлече од парламентот во 2025 година.
Оттогаш, опозицијата низ политичкиот спектар на Грција остана фрагментирана и ниту еден политичар не се појави како кредибилен предизвикувач на доминацијата на Мицотакис.
Колапс на левичарското крило
Во меѓувреме, фрагментираните левичарски партии се распаѓаат во исчекување на новата партија. Ципрас изјави дека нема да прифати активни политичари во неговата нова формација.
Многу членови на Сириза и партијата Нова левица сепак присуствуваа на собирите на Ципрас низ целата земја во последните месеци – честопати непоканети – иако одбиваат да се откажат од своите пратенички места.
„Ципрас ја напушти Сириза, што резултираше со хаос. Очигледно, Ципрас сака свежи лица; тој не сака ниту еден од нив да се врати, иако тие очајно сакаат да застанат покрај него следниот ден“, изјави член на Сириза за „Еурактив“.
Сепак, политичката неизвесност фрла сенка врз грчката економија, предупреди агенцијата Мудис.
Централно-десничарската Нова демократија и Мицотакис водат во сите анкети, но веројатно нема да можат да формираат еднопартиска влада. Веројатно ќе биде потребна коалиција, а второто место ќе биде клучно.
Според анкетите, се очекува Ципрас и централно-левичарскиот ПАСОК да се вклучат во борба за второто место. Поддршката за Нова демократија подолего време паѓа по еден до два процентни поени, но сепак е во комотно водство пред ривалите. А во исто време, големо мнозинство од бирачите не сакаат Нова демократија и Мицотакис и натаму да ја управуваат земјата.
Официјално, ПАСОК вели дека има за цел да победи на изборите и ја отфрла секоја соработка со Нова демократија. Всушност, извори од ПАСОК велат дека партијата ќе се стреми да го обезбеди второто место за да стане ‘рбет на прогресивниот фронт.
Сепак, неколку традиционални членови на ПАСОК ја отфрлаат оваа идеја и сè уште се за соработка со Нова демократија – иако не под водство на Мицотакис поради скандалот со прислушувањето „Предатор“, во кој беше прислушуван телефонот на лидерот на ПАСОК, Никос Андроулакис – меѓу другите.
Соработката со Нова демократија веројатно ќе го подели ПАСОК и ова е нешто што Ципрас ќе го искористи, рече изворот од Сириза.
Во 2015 година, Алексис Ципрас влезе во седиштето на владата како млад, неуништлив, ветувачки кандидат со Програмата од Солун зад себе. Тој ќе ги укине меморандумите. Затоа СИРИЗА забележа висок резултат во богатите области. Гласачите сакаа некој што ќе го преземе „данокот“ над нивните глави, пишува порталот „24/7 њуз“. И додава:
„Единаесет години и цела вечност подоцна, Алексис Ципрас ги фрли предлозите за ребрендирање во корпата за отпадоци и се врати претставувајќи ја ‘владејачката левица’. Ова беше неизбежно. И логично. Прво, затоа што е полесно да се играш себеси отколку некој друг. И второ, затоа што системска публика е забележлива во полето на левицата. А Ципрас ја претставува системската левица“.
Грчката јавност очекува што ќе каже тој утре на промовирањето на партијата. „Ако Ципрас повторно сервира нешто како Солунската програма или нејасни изјави за подобар свет што е можен, тогаш ќе ја исече гранката на која седи. Ќе му кажат дека ја пушта истата лента како во 2014 година. И нема да погрешат. Ако почне да дели зголемување на платите насекаде, ниски кирии и евтини станови, деескалација на цените на полиците и лесен прием на универзитети, ќе има доволно такви што нема да го сфатат сериозно. А ако додаде дека ќе ги оданочи богатите или бродосопствениците повеќе, ќе има смеа.
Затоа, тој мора да го преземе ризикот од реализам. Бидејќи како што самиот знае, не можете да победите на избори без центристи. Затоа мора да внимава на левичарските круни – тие ги плашат многумина“, вели коментаторот на „24/7 њуз“.
Нови партии
Ситуацијата не е помирна ни од десната страна на политичкиот спектар. Мицотакис се соочува со внатрешен бунт од страна на политичарите од центарот на десницата кои го критикуваат потпирањето на премиерот на технократи за управување со земјата.
Во исто време, скандалот со земјоделските субвенции што го истражува Канцеларијата на европскиот јавен обвинител, во комбинација со очекуваните тензии со соседна Турција, предизвикува загриженост за политичката цена.
Се шпекулира дека поранешниот премиер Андонис Самарас, тврдокорен поборник за надворешна политика, размислува за создавање нова партија насочена кон привлекување на конзервативни гласачи.
Во меѓувреме, Марија Каристијану – чија ќерка беше загина во смртоносната железничка несреќа во Темпи во Грција во 2023 година – минатата недела формираше нова политичка партија, наречена „Надеж за демократија“.
Партијата, која е критикувана дека е проруска, има конзервативна ориентација и е насочена кон Нова демократија, која ја обвинува за политичка одговорност за железничката несреќа во која загинаа 57 лица.
Сепак, анкетите покажуваат дека Нова демократија не е сериозно оштетена од нејзината партија. Наместо тоа, помалите десничарски партии ќе го почувствуваат влијанието.
Блеф?
Сепак, Мицотакис можеби не го кажал својот последен збор.
Грчкиот лидер инсистираше дека изборите ќе се одржат според закажаното во првата половина од 2027 година, кратко пред земјата да го преземе ротирачкото претседателство со Советот на ЕУ.
Сепак, извештаите во локалниот печат сугерираат дека Мицотакис би можел да свика предвремени избори на есен 2026 година.
Неколку членови на Сириза и ПАСОК стравуваат дека владата го открила ова сценарио за да ги принуди Ципрас и Каристијану да го забрзаат лансирањето на нови партии, така што, до изборите во 2027 година, тие би биле истрошени и би го изгубиле изборниот моментум, наведува „Еурактив“.
Мерките за економска помош што се очекува да ги објави Мицотакис на Меѓународниот саем во Солун во септември, исто така, може да играат улога во намерите за гласање на Грците, бидејќи инфлацијата им нанесе сериозен удар на домаќинствата.