Сè поочигледната немоќ на Русија да го пробие ќор-сокакот на бојното поле во Украина ги наведе влијателните гласови во рускиот естаблишмент јавно да повикуваат на прекин на конфликтот. Главното прашање е дали претседателот Владимир Путин ќе ја признае таа реалност и ќе се откаже од својата намера да ја уништи украинската независност.
Во петтата година од најкрвавиот конфликт во Европа во последните генерации, сè уште нема знаци дека тој е подготвен да се откаже од првичните цели на неговата „специјална воена операција“. Но, тоа би можело да се промени ако бранот на војната се сврти понатаму во корист на Киев, објавува „Волстрит џорнал“.
Повиците за прекин на војната не доаѓаат само од бизнис елитите и полибералните делови од рускиот естаблишмент. Некои од најистакнатите „јастреби“ во Русија, исто така, сè повеќе го изразуваат своето верување дека Москва едноставно нема капацитет целосно да ја победи Украина.
Еден од нив е Олег Царјов, поранешен украински пратеник кој избега во Русија во 2014 година и беше сериозно повреден следната година во обид за атентат што му се припишува на украинското разузнавање. Царјов беше еден од главните кандидати на Путин за претседател на прорускиот марионетски режим што Кремљ планираше да го воспостави во Киев на почетокот на 2022 година.
Во објава на Телеграм минатиот месец, Царјов предупреди дека руската пропаганда создала опасна илузија за неизбежна победа. „Експертите за алтернативна реалност го убедија не само населението, туку и самите себеси, дека илузијата што ја создадоа е всушност реалност“, напиша тој. „Порано или подоцна, овие светови на илузија и реалност мора да се судрат. А сега тоа се случува на најболниот можен начин“.
Друг тврдокорен припадник, историчар и поранешен функционер на Кремљ, Алексеј Чадаев, кој го води истражувачкиот центар за војна со беспилотни летала „Ушкујник“, забележа дека продолжувањето на војната во оваа насока „не е само пат кон ‘непобеда’, туку кон целосен пораз“. Тој повика на пауза за да може Русија да се реорганизира за следната фаза.
Василиј Кашин, директор на Центарот за сеопфатни европски и меѓународни студии на Вишата економска школа во Москва, објави многу дискутирана статија минатиот месец. Тој тврдеше дека Украина неизбежно ќе остане антируска и прозападна земја, особено откако стотици илјади Украинци беа убиени или осакатени во војната.
Тој рече дека целта за инсталирање пријателски режим во Киев, една од првичните воени цели на Путин, повеќе не е реална. Кашин верува дека дури и голема ескалација, како што е атентатот врз претседателот Володимир Зеленски и украинското раководство, веројатно би довело на власт „поактивна, поамбициозна и радикална“ генерација украински лидери.
Поделби во Москва
Според Кашин, нуклеарното балансирање на работ на војна историски довело до замрзнување на конфликтот по постојните фронтовски линии, што Москва може да го постигне сега без ризик од целосна нуклеарна криза. Исто така, напиша тој, не е во интерес на Русија да го троши својот технолошки и човечки потенцијал „бркајќи имагинарни цели“ на бојното поле во близина на Мал Токмак, град во јужна Украина кој стана синоним за неможноста на Русија да напредува.
Ставовите на Кашин, се разбира, не се универзално прифатени. Во истото списание, рускиот академски јастреб Сергеј Караганов постојано се заканува со нуклеарна војна против Западот ако Украина не се предаде.
Руските аналитичари велат дека попрагматичниот пристап, кој ги признава границите на руската воена моќ, има поддршка во делови од Кремљ, вклучувајќи го влијателниот заменик-началник на кабинетот на Путин, Сергеј Кириенко, службата за надворешно разузнавање СВР и економскиот блок кој сака враќање во некаков вид нормалност.
Патот на ескалација, можеби кон балтичките држави и други области, е поддржан од сè помоќната Втора управа на ФСБ, службата за внатрешна безбедност. Тој е поддржан и од шарена екипа воени пропагандисти, аналитичари и воени доброволци кои сакаат историски прекин со Западот што би помогнал во трансформирањето на Русија во православна мешавина од иранска теократија и севернокорејски тоталитаризам.
Путин не покажува знаци дека ќе се предомисли
„Во петтата година од војната, некои се чини дека почнуваат да сфаќаат дека продолжувањето на конфликтот уште една или две години не ја подобрува значително преговарачката позиција на Русија. Сè појасно е дека е време да се заврши“, рече Александар Габуев, директор на Центарот Карнеги Русија Евроазија во Берлин. „Дискусијата за ова во рамките на елитата почнува да се нормализира, со сите потребни изрази на лојалност. Но, дали Путин сфаќа дека е во ќор-сокак и дека војната сега носи сè помалку корист? Не знаеме. Нема индикации дека се предомислил“.
Природата на силно милитаризираната руска држава го прави малку веројатно дека Путин ќе ги послуша гласовите на разумот, рече Павло Климкин, поранешен украински министер за надворешни работи. „Војната е модус вивенди на овој режим; тоа е како возење велосипед – ако застанете, паѓате“, рече тој.
Руските претставници велат дека се подготвени да разгледаат прекин на војната ако САД ја принудат Украина да се придржува до „Договорот од Енкориџ“, што се однесува на договорот наводно постигнат меѓу Путин и претседателот Трамп во Алјаска минатиот август. Тој договор би вклучувал предавање на Украина на силно бранетиот појас градови во северен Донецк. Киев одби, а руските сили оттогаш постигнаа само минимален напредок во регионот.
„Мировните преговори се во застој и навистина не дадоа никакви резултати бидејќи Русите чекаат Американците да им ги испорачаат максималистички барања на преговарачката маса, што не успеаја да го постигнат со воени средства“, рече Каја Калас, висока претставничка на Европската унија за надворешни работи и безбедносна политика. „Секако, ова е нешто што Украина не може да го прифати. Дури и ако претседателот Зеленски се согласи со тоа, народот нема“.
Нови руски напади и украински напади длабоко во позадина
Во последните денови, Путин одлучи да ги интензивира ракетните напади врз Киев и другите украински градови. 22 цивили беа убиени, а повеќе од 100 беа ранети во тешките напади во понеделник вечерта, што беше еден од најкрвавите напади во целата војна. На состанокот со безбедносните претставници неколку часа претходно, Путин рече дека Украина ќе мора да се соочи со „нов квалитет на целиот конфликт“.
Ескалацијата на нападите врз Киев наводно дојде како одмазда за украинскиот напад со дрон за кој Русија тврди дека убила студентки во студентскиот дом на наставничкиот колеџ во Старобилск, украински град под руска окупација. Украинските власти рекоа дека целта на нападот била база на руски тимови со беспилотни летала таму. На Обединетите нации и другите независни агенции не им е даден неограничен пристап до областа за да ги потврдат тврдењата.
Во последните денови, дроновите со среден дострел ја парализираа руската логистика во окупираните делови од Украина, што е значаен нов развој во војната. Честопати користејќи вештачка интелигенција, тие ги таргетираа камионите со гориво и воените конвои на патиштата што ја поврзуваат Русија со Крим и со базите по линијата на фронтот. Во Луганск и Донецк е воведено рационирање на горивото, а залихите веќе се исушија во Крим.
Руските воени коментатори предупредуваат на непосредна украинска офанзива. Во последните недели, Украина имаше поголем успех во нападите со долг дострел низ европскиот дел на Русија, вклучувајќи го и нападот во средата врз нафтен терминал во Санкт Петербург, токму кога родниот град на Путин е домаќин на годишната економска конференција.
Киевската кампања со беспилотни летала „покажува разорен потенцијал што украинските сили можат да ѝ го нанесат на Русија, но можеби ќе биде потребно време за сознанието за ова да навлезе во општеството и да влијае на политичкото донесување одлуки во Москва, бидејќи тие имаат строга авторитарна контрола врз населението, а режимот е многу единствен во погледот на водењето војна“, рече германскиот заменик-министер за одбрана Нилс Шмид.
Кремљ ја засилува цензурата
Во меѓувреме, руските ултра-јастреби и безбедносниот естаблишмент се загрижени дека новите повици за прагматизам нема да се прошират премногу. Прорежимскиот весник „Московски комсомолец“ минатиот месец избриша статија во која, без директно да се спомене Украина, се раскажуваше како поразите во минатите војни – како што се Кримската војна од 1853-56 година и војната против Јапонија од 1904-05 година – на крајот донеле поголеми слободи и просперитет за обичните Руси.
Во понеделник, каналот на Телеграм на пензионираниот генерал Андреј Гуруљов, истакнат член на рускиот парламент, објави остра критика за застојот во Украина и неоправданиот оптимизам на руските команданти кои носат „розови очила“.
Неколку часа подоцна, Гуруљов објави на Maкс, нова руска комуникациска услуга, дека неговиот профил на Телеграм е хакиран. Ова беше дочекано со широко распространето неверување од другите руски коментатори, кои сугерираа дека пензионираниот генерал е принуден да цензурира незгодна вистина.