Сите се прашуваат што доаѓа. Вака во една реченица коментаторот на бугарскиот медиум „Медијапул“ го сублимира расположението во Бугарија по триумфалната победа на Румен радев и неговата коалиција „Прогресивна Бугарија“. Откако доби толку недвосмислена доверба да управува со земјата и има удобно мнозинство во парламентот, што ќе направи Румен Радев?
Дали ќе биде добар премиер? Дали ќе ги исполни ветувањата за искоренување на олигархискиот модел во земјата, вклучително и во судството? За забрзан економски раст, за справување со социјалните нееднаквости, за ограничување на растот на цените итн.
Дали ќе ја турне Бугарија во руската орбита, дали ќе се судри со лидерите на ЕУ и дали ќе почне да ја оддалечува земјата од јадрото на Европа, кон кое претходните влади се обидуваа да ја доближат – и со еврозоната и со Шенген, итн.?
Тешко дека некој може да даде предвидување за тоа како точно ќе се развиваат работите.
Во однос на надворешната политика, „Медијапул“ оценува дека може да се претпостави со висок степен на сигурност дека Радев нема да стане „нов Орбан“. Прво, затоа што нема квалитети за ова. Второ, затоа што веројатно би претпочитал да најде признание и почит меѓу европските лидери отколку да биде маргинализиран. Трето, Радев тешко би ризикувал ЕУ да ги намали средствата на Бугарија од ЕУ. Во отсуство на солидни инвестиции, ова се најбезбедните пари во Бугарија. Нивното запирање би предизвикало огромно незадоволство кај локалните власти и бизнисите – а значаен дел од нив веќе се клиенти на Радев, додека другите, кои сè уште се лојални на Борисов и Пеевски, ослушуваат кон каде да одат. Румен Радев можеби ќе продолжи да ги меморира и повторува на бугарската публика претенциозните, но празни размислувања на неговиот советник Иво Христов за темата колку греши ЕУ во својот став кон Путин, но ќе биде интересно да се види кого ќе убеди со оваа реторика во Брисел.
Во однос на владата, големото прашање не е само нејзиниот состав, туку и јасно поставените цели, координацијата и организацијата на работата. Од Радев зависи дали ќе избере компетентен тим и дали ќе работи како тим.
Претседателската функција, која Радев ја држеше девет години, е привилегирана позиција. Претставничка моќ, минимални одговорности и широка арена за политиканство. На санитарна дистанца од грдите партиски судири во парламентот и во многу поголема удобност од извршната власт, од која сите очекуваат одлуки.
Одлуки – ова е клучниот збор за описот на работното место на премиерот. Ова ќе одреди каков премиер ќе биде Радев – добар или лош.
Тој треба да биде свесен дека во моментов е на врвот на својата моќ и јавна поддршка. Од денот кога ќе ја преземе функцијата, поддршката ќе почне да опаѓа, бидејќи практично нема начин да им угоди на сите и да ги задоволи сите очекувања. Голем дел од неговите гласачи имаат нереални очекувања за намалување на цените и зголемување на приходите – две теми што Дељан Пеевски се обиде да ги искористи како заштитен знак на ДПС-Нов почеток. Создавање продавници за луѓето, влевање милиони во „неговите“ општини, делење бонуси, социјални бенефиции и што и да е – сè е лесно кога можеш неказнето да ги трошиш парите на даночните обврзници и да акумулираш државен долг.
Економистите на Румен Радев ветија дека ќе стават крај на оваа политика. Да видиме. Непопуларните мерки ќе наидат на силен отпор, понекогаш диригиран од противниците на Радев.
Кога станува збор за противниците, оваа влада треба да се одвива непречено, бидејќи нема да има силна и консолидирана опозиција во парламентот.
Радев ќе има 131 пратеник, ГЕРБ – 39, Продолжуваме со промената – Демократска Бугарија – 37, ДПС – Нов почеток ќе има 21, а Преродба – 12.
Во својата прва изјава по историскиот пораз на изборите, Бојко Борисов на Фејсбук изјави дека „ГЕРБ може да биде и во влада и во опозиција“. Да, може, колку? Досега, ГЕРБ беше во опозиција кратки периоди (најдолгиот беше година и пол, за време на кабинетот на Орешарски), но никогаш не се намалија до тој степен како што се сега – до тој степен што личат на незначителна маргинална партија.
Како што може да се види, на ГЕРБ им беше тешко да ги спречат своите градоначалници да покажат премногу јасно дека се склони да се свртат кон Радев. А заедно со нив, се влече и клиентелата што ГЕРБ ја изгради со години.
Засега никој не се труди да каже дали ГЕРБ е неповратно одвлечена од изборно свлечиште и што би значело тоа. Веќе е јасно дека ова не е широката народна партија што Борисов е навикнат да ја води и на чија поддршка може да смета.
Може да се предвиди дека во новиот парламент, Борисов ќе се обиде да се дистанцира од Пеевски и да се усогласи со новата народна партија – онаа на Радев.
Колку ќе успее е посебно прашање.
Би било интересно да се види новиот „смален“ Пеевски во парламентот. Досега, тој беше навикнат да доминира во оваа институција, да командува со владејачката партија, да дава лични инструкции за тоа кој што треба да прави, накратко – тој беше де факто господар на Националното собрание. Сега тој повеќе не може да го прави тоа. Не би било чудно да се спаси од понижувањето со тоа што ќе се откаже од пратеничкото место.
Тешко е да се каже каква улога ќе избере ПП-ДБ. Оваа коалиција е речиси трајно во криза и на работ на колапс, иако нејзините составни партии гледаат во иста насока и, земени заедно, функционираат со пристојна ефикасност. Човек понекогаш се изненадува како мала формација може да произведе толку многу негативна и деструктивна енергија.
Судбината на Преродба ќе биде интересна. Партијата на Костадин Костадинов беше сериозно „ограбена“ од „Прогресивна Бугарија“ откако повеќето гласачи кои го сакаат Путин, сакаат еврото да биде укинато, а Бугарија да биде против ЕУ, одлучија дека Радев подобро ќе се справи со овие задачи, пишува во својата анализа „Медијапул“.