Албанските обвинители за борба против корупција го истражуваат проектот за луксузно одморалиште поврзан со зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, Џаред Кушнер, додека протестите од граѓаните и еколошките организации продолжуваат.
Проектот го вклучува ненаселениот јадрански остров Сазан и неколку стотици хектари од заштитениот пејзаж Вјоса-Нарта, чувствителна крајбрежна мочуришна област каде што се гнездат фламинга, фоки и морски желки.
СПАК, специјалното обвинителство за борба против корупцијата во Албанија, потврди во понеделник дека отворило истрага за контроверзните промени во заштитениот статус и сопственоста на земјиштето во областа во 2024 година, што отворило врата за развој на туризмот. Обвинителството не одговорило на барањето за дополнителен коментар до моментот на објавување.
Кушнер, кој раководи со фирмата за приватен капитал „Афинити партнерс“, има посебно портфолио на недвижнини проценето на милијарди долари. Тој е и специјален пратеник на Трамп за мир и е вклучен во дипломатски преговори за Газа, Иран и војната во Украина. Критичарите покренаа прашања за преклопувањето помеѓу неговата бизнис империја и политичките улоги.
Во август 2024 година, Кушнер ги откри плановите „Афинити партнерс“ да го претвори местото во луксузно одморалиште, а на почетокот на 2026 година ја посети областа со својата сопруга, Иванка. Во неодамнешно интервју за ПОЛИТИКО албанскиот премиер Еди Рама потврди дека се во тек разговори меѓу владата и Кушнер за договорот, кој треба да вклучува 10.000 хотелски соби.
Во разговор со албанските пратеници во понеделник, Рама негираше дека проектот се пробива во заштитен резерват за диви животни и рече дека конечниот предлог сè уште не е поднесен, а студијата за животната средина не е завршена.
СПАК е основан со поддршка од ЕУ и САД како дел од широката реформа на правдата во земјата во 2019 година. Тој дејствува независно од националното судство и истражува, гони и осуди голем број високи функционери од двете страни на политичкиот спектар. Според неколку независни анкети, тој е моментално најдоверливата институција во земјата.
Протестите предводени од граѓани и еколошки невладини организации започнаа кон крајот на мај, кога големи огради со бодликава жица беа подигнати од инвеститорите на предложената локација во Звернец, јужна Албанија, спречувајќи ги локалните жители и туристите да пристапат до плажата. Во недела навечер, демонстрантите, меѓу кои граѓани и разни еколошки организации, се собраа пред владините канцеларии и побараа прекин на проектот, заштита на областа од развој, па дури и оставка на премиерот.
Уште еден протест е закажан во Тирана за понеделник вечер, и во близина на предложената локација во близина на Валона на 6 јуни, бидејќи се зголемуваат повиците за акција од граѓанското општество. Се појавија снимки – по протестите во саботата – од приватни обезбедувачи кои напаѓаат, а потоа влечат демонстрант по земја, додека им се закануваат на другите демонстранти кои се обиделе да отстранат огради и да ја запрат изградбата.
Албанските власти ги одзедоа лиценците на две приватни компании за обезбедување по инцидентот, а еден чувар беше уапсен и приведен во затвор. Околу 15 демонстранти се обвинети, додека локалниот началник на полицијата беше лишен од должности.
„Сакам да ја направам Албанија земја која е дестинација на која треба да се завидува во регионот, а овој проект е дел од овој напор“, рече Рама во понеделник.
Албанија си постави за цел да се приклучи на ЕУ до 2030 година и ги отвори сите преговарачки поглавја од процесот на пристапување во ЕУ. 27-те шефови на држави од блокот ќе се сретнат во петок во Црна Гора за да разговараат за проширувањето на ЕУ со лидерите од Западен Балкан, вклучувајќи го и Рама.
Инвестициската фирма на Кушнер се откажа од голем проект во Србија во 2025 година по контроверзиите околу проектот и истрагите од локалните антикорупциски власти.