Европските лидери во средата издадоа цврсто предупредување до Доналд Трамп додека тој ја оживуваше својата крстоносна војна за заземање на Гренланд. Оставете ја данската територија на мира, порачаа европските лидери.
„Гренланд е многу важен за САД, но не е важен за Данска“, рече Трамп во средата додека покрај него седеше генралниот секретар на НАТО, Марк Руте. Потоа тој зборуваше за Втората светска војна и нацистите во Данска, пред да се врати и да каже дека е „многу незадоволен од НАТО поради она што го направија со Гренланд“.
„Подготвени сме да го браниме секој сантиметар од НАТО, вклучително и нашата сопствена територија“, изјави данската премиерка Мете Фредериксен за новинарите додека пристигнуваше на собирот на лидерите на алијансата во Анкара. „Една од причините зошто го изградивме НАТО пред многу, многу години е ако нешто му се случи на еден од нас, тогаш сите треба да се залагаат еден за друг“.
Забелешките дојдоа откако Трамп во вторникот изјави дека „Гренланд… треба да биде контролиран од САД, а не од Данска“ на почетокот на годишниот самит на НАТО во Турција.
Европската комисија отворено го отфрли барањето на Трамп Гренланд да стане територија на САД.
„Гренланд е автономна територија во Кралството Данска. Одлуките за иднината на Гренланд треба да ги донесат жителите на Гренланд и Данците.
Територијалниот интегритет, националниот суверенитет и неповредливоста на границите се фундаментални принципи на меѓународното право. Тие се од суштинско значење не само за Европската Унија, туку и за земјите ширум светот. Ние нема да престанеме да ги браниме, а ЕУ е во целосна солидарност со Данска и народот на Гренланд“, изјави портпарол на Европската комисија.
Напорот на Трамп во јануари да го преземе островот – вклучително и неговото одбивање да ја исклучи употребата на сила – и европските сојузници кои испратија војници во Гренланд како одговор го доведоа НАТО на работ на имплозија.
Оживувањето на прашањето се заканува да го попречи чувствителниот состанок на 32 лидери во Турција.
Европските лидери, заедно со шефот на НАТО, Марк Руте, вложија големи напори за да го задоволат Трамп и да ги намалат поделбите додека се обидуваат да покажат единство – дури и додека тој продолжува да ги критикува сојузниците за трошоците за одбрана и нивната неподготвеност да се приклучат на војната на САД во Иран.
Тие исто така истакнуваат дека Канада и европските сојузници драматично ги зголемија трошоците за одбрана во согласност со барањата на Трамп во последните години, што ги прави неговите сегашни поплаки помалку релевантни.
Пред состанокот, лидерите ја нагласија потребата да се обидат да разговараат за секој конфликт со САД.
„Кога станува збор за Данска и Гренланд, имаме добар процес“, рече Руте пред тричасовниот состанок на лидерите во среда.
„Сојузниците можат да ги решат проблемите во НАТО“, рече полскиот претседател Карол Навроцки. „Сигурен сум дека ќе ги решиме проблемите околу многуте меѓународни прашања“.
„Ако прашувате, дали НАТО функционира, и уверена сум дека НАТО функционира, апсолутно сум уверена“, рече естонската премиерка Кристен Михал. Сепак, европскиот оптимизам во врска со самитот се влоши по пристигнувањето на Трамп и неговите коментари за Гренланд, при што лидерите испратија јасен сигнал до Трамп да се повлече.
„Норвешка се дистанцира од таков тип на изјава, таков тип на тврдење“, рече норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе. „Ние ја поддржуваме Данска и ја поддржуваме стабилноста во нордиските земји“.
„Линиите во песокот се јасни: Гренланд му припаѓа на народот на Гренланд“, изјави исландската премиерка Криструн Фростадотир пред новинарите.
Како знак за зацврстување на ставот на Европа по ова прашање, тоа предупредување дојде дури и од еден од најверните сојузници на Вашингтон во НАТО. „Гренланд е неделив дел од Данска“, рече литванскиот претседател Гитанас Науседа.
Трамп враќа со остри критики кон Велика Британија, која „не ни дозволи да го користиме островот две недели“, и кон Италија како „многу лоша“.
Но, Руте вели дека Трамп „дури и ја натерал Шпанија да плати 2%.“
Руте рече дека ги разбира фрустрациите на Трамп, но инсистира дека ова се „изолирани“ случаи, при што многу европски земји помагаат. Тој многу тивко реагира на некои специфични земји што Трамп ги именуваше претходно, вклучувајќи ги Германија и Франција.
Руте искажа претерани пофалби за Трамп, што го тера американскиот претседател да каже „затоа ми се допаѓа“.
Американскиопт претседател особено се нафрли на Шпанија, велејќи дека „не сака да прави ништо“ со Шпанија, додека им наредува на своите службеници да „ја прекинат целата трговија со Шпанија“.
„Шпанија е ужасен партнер во НАТО. Тие не учествуваат, не плаќаат, не сакам ништо да имам со Шпанија. Прекинете ја целата трговија со Шпанија, вклучително и посетите. Не сакаме ништо. Гледајте ги како се враќаат со трчање, ох, ќе се вратат со трчање“.
Како одговор на ова ЕУ рече дека очекува САД да ги „почитуваат своите обврски“ за трговијата и „секогаш ќе се погрижи“ земјите-членки да бидат заштитени по заканите на Трамп кон Шпанија.
Зборувајќи на пладневниот брифинг за медиумите, заменик-главниот портпарол Олоф Гил изјави:
„Комисијата беше многу јасна и доследна по ова прашање и нашиот пристап нема да се промени. Како што рековме претходно, трговијата меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави е длабоко интегрирана и заемно корисна. Затоа, во наш заеднички интерес е да го заштитиме овој однос.
Навистина, ова е поважно од кога било во време на глобални нарушувања. Ве потсетувам дека минатата година потпишавме заедничка изјава со САД. Очекуваме САД да ги почитуваат своите обврски според таа заедничка изјава како што ние ги почитувавме нашите.
И конечно, повторувам, Комисијата секогаш ќе обезбеди целосно да се заштитат интересите на Европската унија и на сите наши земји-членки. Ќе продолжиме да се залагаме за стабилна, предвидлива и заемно корисна трансатлантска трговија во корист на сите“.
Но, тој особено се нафрла на Шпанија, велејќи дека „не сака да прави ништо“ со Шпанија, додека им наредува на своите службеници да „ја прекинат целата трговија со Шпанија“.
„Шпанија е ужасен партнер во НАТО. Тие не учествуваат, не плаќаат, не сакам ништо да имам со Шпанија. Прекинете ја целата трговија со Шпанија, вклучително и посетите. Не сакаме ништо. Гледајте ги како се враќаат со трчање, ох, ќе се вратат со трчање“. (Според агенциите)