26
„Судските одлуки во Бугарија не се игнорираат… цело време.“ Така бугарскиот министер за правда „одговори“ на моето прашање. За момент се запрашав дали навистина го кажал тоа. Бидејќи владеењето на правото е нешто – прашање на фреквенција? Одвреме-навреме не успева. Но, не секогаш. Слушнав многу за време на двата дена од мисијата на Renew Europe во Софија. Но, оваа реченица сè сумира“, сподели на својот Фејсбук профил европратеничката Ирена Јовева, во врска со посетата кај нашиот источен сосед.
Нејзиниот пост го пренесуваме во целост:
„Таа ги сумира средбите со новинари, на кои властите не им даваат ниту основни информации, туку наместо тоа им издаваат сериски тужби. Со луѓе кои велат дека физичките напади воопшто не се потребни. Доста со заплашувањата.
Таа ги сумира средбите со поранешни и сегашни судии, чии кариери зависат од лојалност. Секако не лојалност кон интегритетот или законот.
„Привремените“ позиции траат со години. Мандатите на некои луѓе никогаш не завршуваат. И затоа одговорноста никогаш не започнува.
Тоа ја сумира средбата со претседателот на Врховниот суд. Легитимитетот на владеењето на правото се распаѓа пред нејзините очи. Во одреден момент, почна да плаче. Знаете ли што направи таа? Ни се извини затоа што е малку емотивна.
Но, ова не беше слабост. Ова е тежината на системот што ги крши оние што сè уште се осмелуваат да истраат.
Таа ги сумира средбите со граѓанското општество. Со организациите за борба против корупцијата. Документи, снимки, сведоштва – сето ова е таму. Но, нема епилози. Бидејќи системот не бара вистина, а камоли правда.
И таа го сумира гореспоменатиот министер во заминување, особено. Кога го прашувам зошто се игнорира јасната пресуда дека генералниот обвинител е на функција нелегално. Зошто политички непожелните лица можат лесно да бидат затворени, додека во исто време се демонтираат институциите. Прашувам дали демонтирањето на легална земја-членка на ЕУ е во согласност со европските обврски. Кој ќе ја преземе одговорноста?
Ах, каква одговорност. Сè е во ред, затоа што пресудите не се игнорираат цело време.
Проблемот во Бугарија не е толку недостаток на закони, колку недостаток на одговорност. И ова не е само бугарски проблем. Ова е европско прашање. И мое.
Унијата има алатки. Механизмите за условеност постојат. Она што недостасува е храброста да се користат кога е незгодно. Но, нема промена без сериозни последици.
Затоа нашиот извештај за мисијата ќе биде суров. Без разубавување. Но, ќе се базира на факти. И доколку е потребно, ќе следат мерки. Не за да се казни Бугарија, туку затоа што никој не е должен да живее во систем каде што законот важи само „од време на време“.
Кога судијата се извинува затоа што е „само“ човек, а властите се извинуваат затоа што ги игнорираат пресудите, толерираат киднапирани институции и дисциплинираат критички гласови – знам кому верувам. А вие?
Владеењето на правото не функционира „од време на време“. Или функционира… или не“.