Министерството за надворешни работи на БиХ вчера испрати протестна нота до Министерството за надворешни и европски работи на Хрватска, изразувајќи го своето незадоволство од собирот одржан во Загреб минатиот викенд, на кој беше презентирана идејата за воспоставување „трет ентитет“ во БиХ.
Во нотата, до која Хина имаше пристап, се наведува дека Министерството за надворешни работи на БиХ изразува сериозна загриженост во врска со изјавите и пораките дадени за време на „ТрадФест“ одржан на 25 април 2026 година во Загреб, организиран под покровителство на граѓанскиот сектор, „но со присуство на владини претставници“.
„За време на горенаведениот настан беа изразени ставови што имплицираат аспирации кон промени во уставниот поредок на БиХ, што ги сметаме за неприфатливи и спротивни на нејзиниот уставен поредок. БиХ останува цврсто посветена на заштитата на својот суверенитет и територијален интегритет и верува дека ваквите пораки не придонесуваат за добрососедски односи или заемна доверба“, се наведува во нотата.
Во сабота наутро, во хотелот „Дубровник“ во Загреб се одржа „ТрадФест“, организиран од ултраконзервативните фондации „Вигиларе“ и „Ордо Јурис Хрватска“, со поддршка на американската тинк-тенк организација „Херитиџ фондејшн“.
Презентацијата на Иван Пепиќ, доцент на Универзитетот за одбрана и безбедност „Д-р Фрањо Туѓман“, предизвика жестоки реакции. Тој презентираше мапа на територијалната поделба на Босна и Херцеговина на три, или поточно четири единици: Република Српска, Хрватска Република, Бошњачко-муслиманска Република и округ Брчко. Со црвена боја е означена „Хрватската Република“, која ги вклучува западна Херцеговина и областа околу Мостар, како и одделни енклави во централна Босна и Посавина.
„Таквиот модел со три федерални единици би можел да обезбеди рамноправност на конститутивните народи, како што е случајот во моментов во Белгија“, истакна Пепиќ.
„Ќе реагираме институционално, ќе побараме изјава од хрватските власти за овој скандалозен собир што се одржа во Загреб, бидејќи овие радикали, овие лудаци во Загреб, не научија лекција од 111-годишната казна против Прлиќ и другите кои започнаа некои фашистички дивеења во БиХ со цртање карти“, рече Елмедин Конаковиќ, министер за надворешни работи на БиХ, пренесува Н1.
Додека некои предупредуваат на политичката позадина, други се на мислење дека, преку континуиран образец, тоа е напад врз уставниот поредок на БиХ.
„Прво имавте подготовка од Макс Приморц и Жељана Зовко, кои на свој начин и преку своите фокус групи промовираа одредени работи, невозможноста за коегзистенција, ги стигматизираа Бошњаците. Тие тврдеа дека сакаат унитарна држава“, истакна Кемал Адемовиќ, претседател на Домот на народите на БиХ.
„Тоа е прашање што се поставува пред секои избори. Треба да реагираме на него и не треба да обрнуваме премногу внимание на секој што изговара глупости. Ова се прашања што се решаваат во парламентот, а не на тркалезни маси“, додаде државниот претставник Саша Магазиновиќ.
„Не гледам ништо алармантно во оваа земја ако територијалниот интегритет на земјата не се нарушува. Од Дејтон до денес, претпоставувам дека не сме сите глуви, дека хрватскиот народ бара целосна изборна единица, уставна. Зошто да не седнеме и да разговараме?“, праша Никола Шпириќ, член на Колегиумот на Домот на народите на БиХ.
„Доколку таква порака беше пристигнала од Белград, ако беше пристигнала од Бања Лука, веќе ќе имавме цели пловила од напади овде врз српските претставници во институциите на Босна и Херцеговина“, рече Желимир Нешковиќ, делегат во Домот на народите на Босна и Херцеговина.
„Мојот став и ставот на политичката партија на која ѝ припаѓам е дека цврсто стоиме на Дејтон, без оглед на фактот дека тој имаше одредени модификации кои делумно беа наметнати од меѓународната заедница“, рече Ненад Вуковиќ, делегат во Домот на народите на Босна и Херцеговина.
Но, тоа е сепак најдобрата рамка за сите три конститутивни нации во Босна и Херцеговина, заклучува Вуковиќ. Во исто време, професорот по меѓународни односи Златко Хаџидедиќ истакнува дека, од правна страна, мешањето во внатрешните работи на БиХ, кршењето на суверенитетот и територијалниот интегритет – е недозволиво.
„Република Хрватска се обврза да ги почитува сите горенаведени, а директно ги крши сите овие принципи и го крши самиот Дејтонски договор. Република Хрватска треба да биде санкционирана. Ништо друго“, заклучи Златко Хаџидедиќ, професор и експерт за меѓународни односи.