Европската унија (ЕУ) ги суспендираше исплатите на финансиска поддршка за Србија во рамките на Европскиот план за развој, поради она што го нарекува судска пречка, објави европската комесарка за проширување Марта Кос.
Кос рече дека средствата ќе останат замрзнати сè додека, како што изјави, „Белград не ги реши проблемите забележани во функционирањето и независноста на судскиот систем“.
„Во овој момент, ги суспендиравме сите исплати кон Србија во рамките на планот за развој, бидејќи повторно гледаме тесно грло во судскиот систем. Додека ова не се поправи, земјата нема да може да добие финансиска поддршка од ЕУ“, рече Кос.
Оваа одлука доаѓа во време на интензивирани дискусии во рамките на институциите на Европската унија во врска со продолжувањето на финансиската поддршка и целокупниот напредок на Србија на нејзиниот европски пат. Претходно, некои медиуми објавија дека Брисел ја разгледува и можноста за блокирање на околу 1,5 милијарди евра помош за Србија, при што се проценува дека меѓу причините за ова се односите на Белград со Русија.
Кос ја објави одлуката донесена на 30 април наведувајќи сериозен „застој“ во независноста и функционирањето на српското судство“. Главната причина за суспензијата е серија контроверзни законски измени донесени од српската влада на почетокот на 2026 година. Овие реформи, насочени кон „централизирање“ на судството, беа широко осудени од локалните обвинители и меѓународните монитори.
Vlada koja je dovela jednu prezaduženu zemlju da izgubi finansijsku podršku EU, zbog svoje bahatosti i bezobrazluka, nemara prema gradjanima Srbije, mora odmah da podnese ostavku. O tome nema pregovora, razgovora, dogovora, niti ga sme biti. Takva vlast ne radi u interesu ove… pic.twitter.com/Hd8FcnB9mm
— 𝓐𝓵𝓮𝔁 (@whitesnake1005) May 1, 2026
Критичарите тврдат дека новите закони го зајакнуваат влијанието на претседателот Александар Вучиќ врз судовите и ја ослабуваат независноста на Јавното обвинителство за организиран криминал. Според новите правила, наводно се прераспоредуваат десетици специјализирани обвинители, потег за кој ЕУ стравува дека ќе ги парализира случаите на корупција на високо ниво и организиран криминал.
Комесаркатат Кос нагласи дека финансирањето од ЕУ е строго условено од владеењето на правото, демократските институции и независното судство. За време на неодамнешните дискусии во Вашингтон и Брисел, таа повтори дека ЕУ не може да си дозволи да прима членови кои би „ја ослабеле Унијата“.
Секундарен фактор што влијае на замрзнувањето е уназадувањето на демократијата. Нерегуларностите и насилството пријавени за време на локалните избори на 29 март 2026 година длабоко ја еродираа довербата во Брисел.Исто така, одбивањето на Србија да се усогласи со санкциите на ЕУ против Русија останува главна точка на триење, при што Брисел сè повеќе бара Белград да престане да „седи на две столчиња“. Континуираниот притисок врз независните новинари и репресијата врз активистите на граѓанското општество беа посебно наведени од Комисијата како доказ за влошување на демократската средина.
Суспензијата го става огромното мнозинство од доделените средства на Србија „под знак прашалник“.
Српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, одговори дека Србија планира да ги заврши сите технички процедури за интеграција во ЕУ до крајот на годината, но нагласи дека земјата нема да „моли“ за членство. Сепак, економистите предупредуваат дека загубата од 1,5 милијарди евра би можела сериозно да влијае на инфраструктурните проекти на Србија и нејзината транзиција кон зелена енергија, кои во голема мера зависат од овие грантови од ЕУ.
Замрзнувањето ќе остане на сила сè додека Венецијанската комисија (советувачкото тело на Советот на Европа) не издаде конечно мислење и српската влада не покаже вистински пресврт во судските реформи.
Оваа одлука е и порака до другите земји кандидати кои веруваат дека можат како и досега да глумат реформи во судството, а реално да го ставаат под политичка контрола и дека ЕЊУ веќе нема да не моли да станеме членки.
Српските медиуми не ја ни објавуваат веста.