Папата Лав XIV ја одбележува првата годишнина од неговиот историски избор, патување кое го трансформираше од кардинал во една од најпрепознатливите личности во светот. Неговиот избор го постигна она што некогаш се сметаше за невозможно: Американец на чело на Католичката црква. Но, неговиот понтификат е обележан и со историски период на тензии меѓу Белата куќа и Ватикан, бидејќи августинскиот фратар ја презеде функцијата само неколку месеци по реизборот на претседателот Доналд Трамп, пишува Си-Ен-Ен.
Оние кои добро го познаваат папата велат дека и покрај монументалните промени што ги претрпел во изминатите 365 дена, тој останува истата личност. „Не гледам голема разлика“, изјави за Си-Ен-Ен преподобниот Џозеф Фарел, претходен генерален приор на августинскиот ред и пријател на папата. „Сè уште е малку надреално да се гледа како папа, а сепак сè има совршена смисла. Како што ми рече еден од нашите собраќа: „Се чини дека одел на училиште за папи“.“
И Лав XIV сè уште има чувство за хумор. Друг пријател и колега августинец, преподобниот Том Мекарти, раскажа како го прегрнал Лав по изборите, само за подоцна да го праша дали му е дозволено да го стори тоа. „За малку ќе ве застрелаше обезбедувањето!“, се пошегува Папата.
Па што научивме за првиот папа на Америка по 12 месеци на функцијата?
Тој не се плаши да им се спротивстави на моќните, вклучувајќи го и Трамп
Стилот на папата Лав XIV е мерен и промислен, и како математичар, тој пристапува кон проблемите методично. Тој е исто така поформален во облекувањето и однесувањето од неговиот претходник, папата Франциско, кој беше иноватор склон кон кршење на протоколот. Но, Лав го следи Франциско по прашања како што се имиграцијата, животната средина, сиромаштијата и смртната казна. Годините поминати во Перу, каде што служеше меѓу најсиромашните заедници, всадија во него силно чувство за социјална правда. Тој го опиша третманот на имигрантите во Соединетите Држави како „нехуман“ и неодамна повика на укинување на смртната казна.
„Папата Лав XIV успеа да го направи својот глас и постапки слушнати и видливи со посебна сила. Тој не се откажа од повикувањето за светски мир, поддршката на мигрантите и повикувањето против нуклеарното оружје“, изјави за Си-Ен-Ен Паола Угаз, перуанска истражувачка новинарка која добро го познава папата.
Војната во Иран е областа каде што папата се изјасни најсилно, донесувајќи необична одлука директно да го повика Трамп и да осуди какво било религиозно оправдување за конфликтот. Говорите на папата за време на неодамнешното патување во Африка беа смели; во Камерун, тој рече дека светот е „уништен од неколку тирани“ и ја осуди корупцијата.
„Единственото нешто што го забележав, а што навистина му тежи многу, е трагедијата на војната и страдањето на луѓето“, рече Фарел. „Неговиот одговор беше многу јасен… дека патот до решение не е преку оружје, туку преку разоружување и дијалог“.
Директните дејствија на Лав предизвикаа невидена конфронтација помеѓу папа роден во САД и американски претседател. Сепак, соочен со невидена бараж од напади, Лав изгледа непоколеблив.
Кардиналот Блејс Купич од Чикаго за Си-Ен-Ен изјави дека ова е затоа што папата „не се гледа себеси како ривал на кој било шеф на држава“, туку ја гледа својата мисија како донесување „обединета перспектива, таква што ги надминува сите нации“. Купич рече дека критиките на Трамп нема да го обесхрабрат Лав затоа што „фрустрацијата и вознемиреноста се луксуз што не може да си го дозволи“. Наместо тоа, објасни кардиналот, папата ќе „прави што е исправно“ и „нема да калкулира“.
Американски дух во Ватикан
Изминатите 12 месеци донесоа посебно американско чувство во Ватикан, од времето кога папата носеше бејзбол капа на Чикаго Вајт Сокс до добивањето пита од тиква на средина од летот за време на неговата прва посета на Денот на благодарноста во странство. Во папамобилот на плоштадот Свети Петар, тој е познат по тоа што се шегува за резултатите од бејзболот (тој е страствен навивач на Вајт Сокс) и прифаќа парче пица со дебела кора или неговото омилено бонбони, Пипс. Друга новина е папата чиј мајчин јазик е англискиот, нешто што не е видено со векови. Иако зборовите на претходниците на Папата често биле преведувани или титлувани на англиски јазик, сегашниот папа зборува со акцент од Средниот Запад, давајќи им на неговите зборови и говори поголем одѕив во англофонскиот свет.
Реформи без брзање
Купич вели дека Папата ја продолжува реформистичката визија на Папата Франциско, кој се залагаше за поинклузивна католичка црква со поголеми улоги за жените и лаиците. Сепак, Купич истакнува дека Лав ја продолжува и работата на Вториот ватикански собор, собирот на епископи од 1962 до 1965 година, кој ги постави темелите на модерната Црква. Франциско е познат по тоа што изјавил „кој сум јас да судам“ кога станува збор за хомосексуални свештеници, додека Лав, исто така, суптилно ги преформулирал прашањата за сексуалноста.
„Склони сме да мислиме дека кога Црквата зборува за моралот, сè е за сексуалноста“, рече тој минатиот месец. „Всушност, верувам дека постојат многу поголеми и поважни прашања, како што се правдата, еднаквоста, слободата на мажите и жените и верската слобода, кои сите треба да имаат предност пред ова едно прашање.“
Иако Папата навести дека нема да прави големи промени, тој има пристап чекор по чекор, назначувајќи жени на високи позиции во Ватикан. „Стилот на папата Лав е мерен, тој користи малку, но внимателно одбрани зборови и откако ќе донесе одлука, не отстапува од неа“, рече Угаз. Кога станува збор за скандалот со сексуална злоупотреба од страна на свештеници, тој редовно се среќаваше со жртвите, инсистирајќи дека може да има „нулта толеранција за каква било форма на злоупотреба во Црквата“.
Папата во дигиталното доба
„Тој е многу технолошки искусен“, едноставно вели Мекарти. Лав е првиот папа кој користи паметен телефон без никаков проблем, носи Apple Watch и ги пишува своите е-пошти. Џон Превост, еден од браќата на папата, неодамна изјави за Си-Ен-Ен како Лав му објаснил како да се најави повторно на својот нов компјутер откако тој се заклучил. Неодамна беше виден во Африка како советува фотограф од Ватикан како да кадрира фотографија, а во минатото им помагал на кардиналите и бискупите да се позиционираат за фотосесии. Тој е исто така многу свесен за медиумите и за она што се објавува за него, еднаш се пошегува со новинарите: „Мислите дека можете да ми ги прочитате мислите или моите изрази на лицето. Не сте секогаш во право“. Во меѓувреме, се очекува неговата прва енциклика, официјално писмо што го испраќа до епископите ширум светот, да се занимава со вештачката интелигенција, тема за која зборувал неколку пати претходно.
Тивко преобликување на Американската црква
Еден од најсигурните начини папата да влијае врз Црквата и нејзиното вклучување во политиката е преку назначување епископи, а Лав донесе голем број влијателни одлуки за Американската црква во текот на својата прва година. Во Њујорк, тој ги избра надбискупот Роналд Хикс, колега од Чикаго кој поминал време во Латинска Америка, и Евелио Менџивар-Ајала, застапник за имигранти роден во Салвадор, да бидат следниот епископ на Вилинг-Чарлстон, Западна Вирџинија. Менџивар-Ајала, кој нелегално влегол во Соединетите Држави во 1990 година скриен во багажникот на автомобил, ги критикуваше имиграциските политики на администрацијата на Трамп. Всушност, тројца од првите четири американски епископи назначени од Лав се родени надвор од земјата. Меѓу нив е и епископот Мајкл Фам од Сан Диего, кој дошол во Америка како дете на бегалци од Виетнам. Со овие назначувања, Папата го зајакна својот став за имиграцијата: дека новите имигранти, кога се добредојдени и интегрирани, можат да го зајакнат својот нов дом.
„Ефектот на Лав XIV“ и зголемувањето на интересот за верата
Неговата прва година на функцијата се совпадна со обновениот интерес за Црквата во Соединетите Држави и Европа, особено кај Генерацијата Z. Неговиот августински ред, исто така, забележа пораст на млади мажи кои сакаат да му се приклучат, што некои го нарекоа „Ефект на Лав“. Папа роден во САД има можност да се поврзе со нова генерација која се чини дека е отворена за истражување на прашањата за верата, особено откако пандемиските блокади ги ограничија богослужбите и во време на зголемена неизвесност.
На 70 години, Лав е помлад од неговите непосредни претходници и затоа може да си дозволи долгорочен пристап. Неговата прва година беше година на прилагодување, фокусирана на навигација низ неговата нова улога и претворање на своите американски корени и времето поминато во Латинска Америка во своја корист. Угаз вели дека перспективата на Лав има „три димензии: Соединетите Американски Држави, Латинска Америка со целата нејзина разновидност и Ватикан, каде што битките што треба да се водат мора внимателно да се избираат секој ден“. Тој е исто така фокусиран на својата основна мисија како папа – да се стреми кон мир – дури и ако тоа значи иритирање на оние на власт.