Пишува: ЏАБИР ДЕРАЛА
Правдата, велат, е слепа. Тоа во превод, за оние што заборавиле, значи дека таа е еднаква за сите, без оглед на тоа колку некој е моќен или е само обичен смртник, колку е сиромашен или богат… Но во нашата приказна правдата не е слепа, туку постојано си намигнува со власта. Кога правосудниот систем станува продолжена рака на извршната власт, судовите од арени на вистината се претвораат во театри за политичка одмазда.
Правото и правдата системски се претвораат во оружје. Спектарот на компромитирана правда е опасно широк. Почнува од врвот, со судски предмети од висок профил во кои се вклучени големи актери, процеси кои само наликуваат на борба против корупцијата, а во суштина се оркестрирани политички хајки. Но, не завршува тука. Тешката рака на државата неизбежно се спушта и врз чуварите на јавниот интерес. Повеќе од вознемирувачки се судските процеси против независни медиуми, граѓански организации и критички настроени интелектуалци. Ова се случаи натоварени со очигледни елементи на SLAPP (стратешки тужби против учество во јавноста), дизајнирани не да бараат правда, туку да ги банкротираат, исцрпат и на крајот да ги замолчат неистомислениците.
Празната лушпа на демократијата
Што значи заробеното судство за една држава? Тоа е тивка, бирократска смрт на демократијата. Кога судиите и обвинителите чекаат телефонски повик пред да донесат одлука, Уставот се сведува на обична листа со сугестии.
Употребата на SLAPP тужбите против новинарите и граѓанскиот сектор е особено подмолна. Создава застрашувачки ефект каде што автоцензурата станува единствената одржлива стратегија за преживување на граѓанското општество. Држава во која корпоративните гиганти се предмет на политичка изнуда, а интелектуалците се влечат низ години фабрикирани судски процеси, не е функционална демократија. Тоа е олигархија облечена во демократска наметка, каде што законот се применува селективно – исклучиво за да ги заштити лојалните и да ги казни критичарите.
Бегството на странскиот капитал
Ако домашните критичари се замолчени, странските инвеститори едноставно си заминуваат. Капиталот е познат по тоа што бега од ризик и од непредвидливост. Кога странските инвеститори проценуваат една земја, тие гледаат подалеку од даночните олеснувања и евтината работна сила. Тие бараат правна сигурност, неповредливост на договорите и непристрасно решавање на споровите.
Ако еден странски борд на директори види дека корпоративните случаи од висок профил се решаваат со политички декрет наместо со трговско право, тие ќе ги однесат своите пари на друго место.
Зошто би инвестирале десетици милиони во држава каде што вашите сметки можат да бидат блокирани, вашата репутација оцрнета, или вашите операции стопирани само затоа што сте паднале во немилост на владејачката елита?
Политизираното судство е ултимативното средство за одбивање на сериозни, долгорочни странски директни инвестиции. Наместо да привлекува глобални, реномирани компании, земјата станува игралиште исклучиво за опортунистички капитал подготвен да игра валкано.
Европската фатаморгана
Потоа, тука е и вечната, гласно најавувана цел за интеграција во ЕУ. Евроинтеграција не е само усогласување на трговските тарифи. Апсолутната основа се Копенхашките критериуми, кои бараат стабилни институции што го гарантираат владеењето на правото.
Иако Брисел често е бавен и прибегнува кон политики на умилкување, независните медиуми и аналитичари можат лесно да прочитаат дека зад пи-арот цветаат политички оркестрираните корпоративни упади и судското малтретирање на граѓанското општество и интелектуалците.
Не можеме да очекуваме да седнеме на европската маса додека власта дома практикува авторитарна правда.
Зголемениот јаз меѓу проевропската реторика од политичките говорници и автократските тактики во судниците активно ја саботира нашата европска иднина. Не може да се очекува успех во интеграциите ако се носат закони – често и преку ноќ – а потоа некој магично ја внесе земјата во ЕУ, особено ако судиите и обвинителите се третираат како политички подредени фигури кои само извршуваат партиски наредби и се спроведувачи на политичка одмазда.
Конечната цена ја плаќаме сите
Држава што ги користи своите судови како оружје против сопствената економија и своите најостри умови е држава што активно ја саботира својата иднина.
Власта не смее да ја користи правдата како оружје за политичка дисциплина! Можеби звучи наивно за некого, затоа што е безброј пати повторено, но државата ќе биде заробена сѐ додека луѓето ѝ се препуштаат на апатијата. Моќниците токму тоа и го очекуваат.
Сè додека судскиот чекан не почне да паѓа независно, без тежината на политичкиот притисок над него, државата ќе остане заробена. Единствена гаранција за граѓанките и граѓаните тогаш останува само економски стагнантна, демократски шуплива и бесконечно заглавена држава, вкопана во ровови пред портите на Европа, без оглед на тоа колку се отворени.
Текстот е личен став на авторот | ЦИВИЛ МЕДИА