Анкара – Патот од љубовта до омразата и назад во животот на Доналд Трамп трае само неколку часа. Откако во средата ја нарече Шпанија „ужасен партнер“ и побара целосно прекинување на трговијата, американскиот претседател драстично го омекна тонот по самитот на НАТО во Анкара. Причината за вербалниот напад на Трамп беше доцнењето на Шпанија во зголемувањето на воените трошоци и одбивањето да користи заеднички воени бази за снабдување на авиони што учествуваат во војната во Иран, пишува Ел Паис.
Од закани до пофалби
„Шпанија е неуспешна работа. И патем, не сакам да работам со Шпанија во иднина. Би сакал да го прекинам. Шпанија е ужасен партнер во НАТО. Ве молам, престанете со секаква трговија со Шпанија. Вклучувајќи ги и посетите. Не сакам ништо да имам со нив. Нема спас за нив, тие се лоши луѓе“, рече Трамп вчера.
Само неколку часа подоцна, на враќање во Вашингтон од Анкара, тонот се смени. „Морам да признаам, имав проблеми со Шпанија и сè уште ги имам, но денес Шпанија целосно ги надомести. Шпанија денес беше многу дарежлива. Тие се согласија на значајно финансиско барање, а ако не го стореа тоа, немаше да разговараме со нив“, рече Трамп.
Американскиот претседател не им разјасни на новинарите во „Ер Форс Уан“ што точно беше „значајното финансиско барање“, но сметаше дека контроверзноста што ја започна завршила.
Вашингтон подготвува список на ембарго
Неговите изјави во претседателскиот авион беа во остра спротивност со суровоста на неговите зборови кратко претходно. „Не сакам никаков бизнис со нив, дали е тоа јасно?“, го предупреди републиканскиот претседател својот секретар за финансии Скот Бесант, кој послушно одговори: „Да, господине“.
Според „Политико“, тимот на Бесент работи со Министерството за трговија и Канцеларијата на трговскиот претставник на САД (USTR) за да подготви список на шпански производи во случај Трамп да одлучи да воведе трговско ембарго врз Шпанија.
„Министерството за финансии, во соработка со Министерството за даноци и трговија, ќе подготви за претседателот список на шпански производи што би можеле да бидат предмет на ембарго во наредните денови“, потврди за Ројтерс висок функционер на американската администрација.
Санчез го минимизира испадот
Средбата со европските лидери, за време на која Трамп одржа и билатерални средби, очигледно ја омекна неговата реторика. Шпанскиот премиер Педро Санчез го минимизираше испадот на својот американски колега, кој ги нарече Шпанците „лоши луѓе“.
Санчез од Турција изјави дека состанокот поминал како и обично и дека имал срдечен разговор со Трамп.
„По прес-конференцијата на Трамп, разговаравме за фудбал, за Светското првенство. Беше неформален разговор, немаше тензии, сè беше во пријателски тон“, рече Санчез.
Позадина на конфликтот
Нападот на Трамп врз Шпанија следеше по одбивањето на премиерот Санчез да ги зголеми трошоците за одбрана од 2% на 5% од БДП, како што беше договорено на самитот на НАТО минатото лето.
Санчез веќе предупреди во тоа време дека нема да го достигне тој праг, но увери дека Шпанија ќе ги исполни оперативните цели што ѝ ги додели Алијансата дури и со пониски трошоци. Покрај тоа, шпанската влада беше меѓу првите што го осуди американското и израелското бомбардирање на Иран, а исто така одби да користи заеднички воени бази на шпанска територија за борбени авиони што учествуваат во таа војна.
Трговски односи преку ЕУ
Иако САД подготвуваат список на производи за санкции, казнувањето на Шпанија, полноправна членка на Европската Унија, нема да биде лесно, пишува Ел Паис. Трговските односи меѓу САД и европските земји се регулирани со правилата на Заедницата, што значи дека Вашингтон ќе мора да преговара со Брисел за какви било можни санкции против Мадрид, што не изгледа веројатно.
Она што САД можат да го направат е да воведат царини за одредени европски производи чие производство е концентрирано во Шпанија, како што се случи во минатото со црните маслинки.
Еден правен пат би бил Законот за меѓународни економски овластувања во вонредни ситуации (IEEPA), но за ова Трамп ќе мора да прогласи вонредна состојба и да докаже дека Шпанија претставува закана за националната безбедност, надворешната политика или економијата на САД.
Користењето на овој механизам, кој се применува на земји како Куба или Северна Кореја, против сојузник на НАТО и традиционален партнер би предизвикало дипломатски скандал. Секакви трговски санкции против Шпанија би го загрозиле и трговскиот договор што САД и ЕУ го постигнаа минатиот август.
Трговска размена на бројки
И покрај сето ова, Санчез одлучи да ја намали важноста на изјавите на Трамп. „Односите со САД се многу позитивни. Не е прв пат да бидеме цел на критики. Би сакал да ве потсетам дека Шпанија има трговски дефицит со САД. Покрај тоа, трговската политика е заедничка, како што нè потсети и Европската комисија“, истакна Санчез.
Според податоците од Бирото за попис на САД, вкупната билатерална трговија со стоки во 2025 година ќе надмине 47,9 милијарди долари.
Ако се вклучат и услугите, износот достигнува 74,5 милијарди долари, што ја прави Шпанија 23-ти најважен трговски партнер на САД.
Во исто време, САД имаат трговски суфицит со Шпанија – во 2025 година, извезоа стока во вредност од 26,6 милијарди долари, а увезоа 21,35 милијарди долари, што резултира со американски суфицит од 5,25 милијарди долари.