Премиерот Румен Радев не учествува на состанокот на „Коалицијата на подготвените“ – сојузот на земји посветени на координирана и голема воена поддршка за Украина, објави БГНЕС. Одлуката доаѓа во контекст на категоричниот став на бугарскиот премиер против обезбедување дополнителна воена помош на Киев, што повторно ја става земјата на периферијата на паневропските напори за гарантирање на безбедноста на континентот.
Агенцијата БГНЕС испратила прашања до премиерот Румен Радев за причините зошто Бугарија не беше претставена на состанокот и дали ја добил поканата за него, но во моментот на пишување на овој напис, не добила одговор.
Форматот, кој стана познат како „Коалиција на подготвените“ во контекст на војната во Украина, почна да добива концептуална форма на почетокот на 2024 година по серија состаноци во Париз, иницирани од францускиот претседател Емануел Макрон и поддржани од Велика Британија. Иницијативата ги обединува над 30 земји – водечки европски сили, САД и клучни партнери од НАТО, кои се подготвени да обезбедат помош на Украина.
Главните цели на коалицијата се да обезбеди модерни системи за воздушна одбрана и ракети со долг дострел; изградба на логистички и воени центри, како и заедничко производство на муниција, обука на украински воен персонал надвор од основните програми; развивање оперативни планови за обезбедување на безбедноста на Украина и одвраќање на идна агресија.
Додека Бугарија учествуваше во форматот под претходните редовни влади, вклучително и со предлози за поморски координативен центар во Црното Море, сегашното повлекување означува остар пресврт во државната политика.
Денешното одбивање на Бугарија да учествува во форматот целосно одговара на долгогодишната и конзистентна реторика на Румен Радев против помошта за Украина. Досега, премиерот постојано изјавуваше дека испраќањето оружје го продолжува конфликтот, „додава масло на огнот“ и претставува драстичен ризик од директен судир со Русија или нуклеарен одговор. Во оваа влада, Радев ја застапува тезата дека Бугарија нема вишок воен капацитет да обезбеди без да ја изложи сопствената одбрана и дека фокусот на државата треба да биде на социјалните трошоци и домашната економија, а не на финансирање на странска војна. Наместо воена поддршка, Радев постојано инсистира на итен прекин на непријателствата и премин кон мировни преговори – став што во Киев често се толкува како притисок за територијални отстапки кон Москва. Во последните денови, Радев постојано изјавуваше дека нема да ги спречи учесниците во Коалицијата да ѝ помогнат на Украина, но Бугарија нема да учествува во оваа помош.
Оваа политика на дистанцирање ја остава Бугарија сè повеќе изолирана во рамките на Европската Унија и НАТО. Додека земјите од Источното крило како што се Романија, Полска и балтичките републики се меѓу движечките сили на „Коалицијата на волјата“, Софија се чини дека е пасивен и непредвидлив партнер.
Оваа изолација носи специфични негативности за Бугарија, од кои најважна е недостатокот на стратешка доверба, бидејќи сојузниците сè поретко споделуваат чувствителни информации или ја вклучуваат Бугарија во клучни безбедносни иницијативи, а одбивањето активно да учествува во заеднички одбранбени програми ги ограничува шансите на бугарскиот воено-индустриски комплекс да има корист од големите европски фондови за производство и модернизација.
Разликата меѓу Софија и Брисел е фундаментална, бидејќи за ЕУ и ЕК, поддршката за Украина не е само добротворен чин на надворешната политика, туку егзистенцијален приоритет за безбедноста на цела Европа. За европските институции, евентуалниот руски успех би значел директна закана за границите на Унијата и колапс на меѓународниот правен поредок.
За време на денешниот состанок на Коалицијата, ќе се дискутира за многу приоритети, како што се обезбедување долгорочни макрофинансиски пакети и заеми за десетици милијарди евра, можности за користење на приходите од замрзнатите руски средства за директно купување оружје за Киев, како и радикално реструктуирање и стимулирање на европската одбранбена индустрија за задоволување на потребите на фронтот и надополнување на залихите на земјите-членки.
Додека Европската Унија ги консолидира своите ресурси и ја преориентира својата економија кон зголемена одбрана, одлуката на Бугарија да остане надвор од состанокот на „Коалицијата на волјата“ е јасен политички сигнал. Таа покажува дека на највисоко државно ниво земјата избира политика на воздржаност – позиција која, во очите на европските партнери, се граничи со одбивање на солидарност во најсериозната геополитичка криза на континентот од Втората светска војна, пишува БГНЕС.