Пред околу еден месец, Доналд Трамп разговараше подолго со „Њујорк тајмс“ за војната во Иран и за прелиминарниот договор што неговата администрација го постигна со официјални лица во Техеран. Во тоа време, американскиот претседател се пофали дека договорот ќе обезбеди „трајно бесплатен премин“ низ Ормускиот теснец, пред да го насочи вниманието кон следната рунда дипломатски разговори.
Всушност, републиканецот продолжи да му кажува на „Тајмс“ дека ако следната рунда преговори не успее, тој е подготвен или да ја обнови воената офанзива на САД во Иран или да ги направи САД „чувари на Блискиот Исток“ во замена за 20 отсто од приходите на регионот.
Тоа беше бизарен коментар. Уште повеќе, не беше јасно дали само споделил минлива мисла или артикулирал вистинска политичка идеја. Во извештајот на „Тајмс“ во тоа време се додаваше: „Тврдењето на г-дин Трамп дека САД, доколку е потребно, ќе станат платена полициска сила за Блискиот Исток, би било впечатливо, ако и многу трамповски, отстапување. Претседателот, всушност, би ја претворил американската заштита на регионот – и американскиот нуклеарен чадор – во платеничка сила, таму во замена за профит. Договорот во суштина би ја отфрлил американската традиција по Втората светска војна, во која САД ја користеа својата моќ за да обезбедат глобален мир и просперитет“.
Еден месец подоцна, договорот меѓу САД и Иран ефикасно пропадна; Трамп го прогласи прекинот на огнот за „завршен“; двете земји ги обновија своите воени напади; а американскиот претседател, кој во основа ништо не кажа за својата идеја за „чувар“ откако ја спомена за „Тајмс“ на 14 јуни, повторно ја откри заканата – и ја влоши.
„Ќе го задржиме теснецот и веројатно ќе го управуваме“, изјави Трамп за Фокс њуз во понеделникот наутро. „Ќе станеме ‘чувари на теснецот’. Можеби ќе го наречеме тоа ‘ангел чувар на теснецот’. И треба да ни биде надоместено за тоа. Кога ќе го направиме тоа, ќе ни биде надоместено. … Не може да се очекува да го правиме тоа залудно. … Ќе ни биде платено за неговото чување“.
Речиси два часа подоцна, претседателот писмено го објасни ова, објавувајќи ја својата најнова чудна изјава на својата платформа за социјални медиуми, која гласеше во целост:
„Ормускиот теснец е ОТВОРЕН и ќе остане ОТВОРЕН, со или без Иран. Ја враќаме ИРАНСКАТА БЛОКАДА, наречена така затоа што само ги спречува бродовите или клиентите на Иран да влегуваат или излегуваат. Сите други земји ќе имаат фер и отворена употреба на теснецот. САД, од овој момент па натаму, ќе бидат познати како ‘ЧУВАР НА ХОРМУСКИОТ ТЕСНЕЦ’, но како такви, и од причини на ПРАВДА, ќе бидат надоместени, по стапка од 20 отсто од целиот испорачан товар, за сите трошоци потребни за обезбедување безбедност и сигурност во овој многу нестабилен дел од светот. Процесот и формирањето ќе започнат веднаш. Ви благодариме за вашето внимание на ова прашање!“
Минатиот месец, државниот секретар на Трамп, Марко Рубио, за Ормускиот теснец рече: „Тоа е меѓународен воден пат… Ниту една земја не смее да наплаќа патарини или такси на меѓународен воден пат. Тоа е постојното меѓународно право“.
Сепак, неговиот шеф штотуку објави планови да ги позиционира САД како платеничка сила. Тешко е да се каже со сигурност дали изјавите на претседателот се само случајни зборови изговорени од човек кој често шири глупости што не ги мисли. Всушност, сосема е веројатно дека во часовите и деновите што следат, Трамп едноставно ќе се преправа дека никогаш не го рекол или напишал она што веќе го видовме и слушнавме.
Но, засега, Трамп штотуку објави спектакуларно радикална шема која, меѓу другото, ја легитимира идејата за наплата на такси за премин низ Ормускиот теснец – што е развој на настаните што веројатно не остана незабележан во Техеран. (МС нау)