На петтиот ден од војната со Иран, на 4 март, портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, испрати прилично остра порака до непријателите на Америка.
„Терористите се обложуваа дека претседателот Трамп ќе биде како многу од неговите претходници – дека само ќе зборува и ќе одбие да ги спроведе своите јасно поставени црвени линии. Тоа се покажа како катастрофална грешка во проценката“, рече Ливит dодавајќи: „Претседателот Трамп не блефира“.
Сепак, како што пишува CNN, таа порака веќе беше сомнителна, со оглед на историјата на Трамп со празни закани и пропуштени рокови во војната меѓу Русија и Украина. Но, изминатите пет недели, можеби повеќе од кој било друг период во двата негови мандати, го разоткрија Трамп како блефер – и тоа на највисоко можно ниво. Дури пет пати претседателот му постави ултиматуми на Иран да се согласи со неговите услови или да се соочи со гневот на Америка. Потоа секогаш го поместуваше тој рок, иако немаше јавни докази дека Иран исполнил некое од неговите барања.
Цената на празните закани
Иако критичарите сега се смеат на тоа, ситуацијата воопшто не е смешна.Како што самиот Трамп би ви кажал кога еднаш го нападна Барак Обама затоа што не дејствувал решително кога сирискиот диктатор Башар Ал-Асад ја преминал американската „црвена линија“, моментот кога некој ќе го разоткрие вашиот блеф носи вистинска цена – и за американскиот кредибилитет и за проекцијата на моќ. Според CNN, дискутабилно е колку секое од овие одложувања било намерен блеф, бидејќи многу зависи од тоа колку Техеран навистина бил сериозен во врска со договорот.
Исто така, Трамп веќе покажа дека е подготвен да го нападне Иран затоа што тој всушност ја започна војната, иако се чинеше дека претпочита дипломатија. Но, има некој што точно знае колку Трамп блефира: самиот Иран. Еве еден брз преглед на заканите, роковите и како Трамп се обиде да ги оправда.
Првиот и вториот ултиматум: Разговори што не се случија
Сè започна на 21 март. Потоа Трамп постави рок од 48 часа: Иран мора „ЦЕЛОСНО И БЕЗ ЗАКАНИ ДА ГО ОТВОРИ“ Ормутскиот теснец. Во спротивно, САД ќе почнат да ги ракетираат нивните електрани. Два дена подоцна, на 23 март, само 12 часа пред крајниот рок, Трамп најави петдневно одложување. Наместо да го отвори теснецот, тој како причина ги наведе „МНОГУ ДОБРИТЕ И ПРОДУКТИВНИ РАЗГОВОРИ“ меѓу двете страни.
Тука се појавија два проблема. Прво, иранските претставници негираа дека во тоа време се воделе какви било преговори. Второ, Трамп го објави одложувањето непосредно пред отворањето на финансиските пазари за да ги увери инвеститорите.
Новиот рок беше 28 март, „во зависност од успехот на тековните состаноци“.
Третиот ултиматум: Закани за воени злосторства
Потоа, на 26 март, Трамп додаде уште осум дена на рокот, тврдејќи дека „иранската влада побарала“ повеќе време и дека преговорите одат „многу добро“. Највисокиот ирански функционер повторно му ја спушти слушалката, велејќи дека станува збор само за „размена на пораки“, а не за вистински преговори. Дури и Израел сугерираше дека Иран воопшто не е сериозен.
Трамп потоа ги постави условите за нов рок, 6 април.Тој побара да се постигне „договор“ и теснецот да биде „веднаш отворен за работа“.Доколку тоа не се случи, тој се закани дека ќе ги дигне во воздух сите електрани, нафтени полиња, островот Харг, па дури и сите постројки за десалинизација на вода. CNN забележува дека ваквите напади веројатно би претставувале воени злосторства. Подоцна додаде дека ќе „разгледа“ примирје ако теснецот е слободен и прооден.
Неколку дена пред крајниот рок, тој им рече на Иранците дека сè уште имаат „48 часа пред да им се спушти целиот пекол“.
Четвртиот и петтиот ултиматум: „Сакам да бидам добар човек“
Кога дојде 6 април и Иран не направи ништо, Трамп им даде уште еден ден. Како причина, тој го наведе – Велигден.Иако знаеше кога е празникот кога го постави рокот, тој рече:
„Мислев дека денот по Велигден не е соодветен. Сакам да бидам добар човек“.
Тој се закани дека ќе ги сруши сите нивни мостови и електрани ако не попуштат. Следниот ден, 7 април, тој објави двонеделно примирје. Тој не рече дека Иран се согласил со неговите барања, но повторно спомена „напредок во преговорите“.Сепак, клучните делови од тоа примирје веднаш станаа спорни – од тоа дали Израел се согласил да престане да се бори против Хезболах, до тоа дали Иран може да ја задржи контролата врз теснецот. И покрај тоа што теснецот не беше отворен, Трамп продолжи со примирјето.
Рок без рок
Конечно, на 21 април, Трамп објави неопределено продолжување за Иран да излезе со мировен предлог. Овој пат тој дури и не спомена „напредок“, туку рече дека тоа се должи на фактот дека „иранската влада е сериозно поделена“.Потоа ја поткопа сопствената логика велејќи дека тоа „не е неочекувано“. Ако беше предвидливо, тогаш зошто постави толку тесни рокови на прво место?
Извори потврдија за CNN дека Трамп планира ограничено продолжување, но Белата куќа подоцна изјави дека всушност нема „цврст рок“. Самиот претседател изјави за Fox News дека нема временска рамка за завршување на војната.
Може да се тврди дека продолжувањето на прекинот на огнот е добро за светот бидејќи спречува подлабока катастрофа на Блискиот Исток. Но, Иран не може да се обвини ако заклучи дека Трамп едноставно не сака да ги спроведе своите закани. Што би рекол Доналд Трамп за тоа?
Интересно е да се потсетиме дека самиот Трамп еднаш зборуваше за ваков вид однесување.Со години, тој го напаѓаше Обама затоа што не употреби воена сила против Сирија откако таа ја премина неговата „црвена линија“ со употребата на хемиско оружје.
„Кога тој не ја премина таа линија откако ја упати заканата, мислам дека тоа нè врати назад на долг рок, не само во Сирија, туку и во целиот свет, бидејќи тоа беше празна закана“, рече Трамп во 2017 година.Во својот говор на конвенцијата на републиканците во 2016 година, Трамп ја нарече црвената линија на Обама „понижување“ бидејќи „целиот свет знаеше дека тоа не значи апсолутно ништо“.
Денес, историјата како да се повторува, но со различен актер во главната улога. (CNN)